![\"\"](\"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/polar-bear-4443364_1280.jpg\")
IUCN Kutup Ay\u0131s\u0131 Uzman Grubu, kutup ay\u0131lar\u0131n\u0131 savunmas\u0131z bir t\u00fcr olarak listeliyor ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finden kaynaklanan deniz buzu kayb\u0131n\u0131n, hayatta kalmalar\u0131na y\u00f6nelik en b\u00fcy\u00fck tehdit oldu\u011funu belirtiyor.<\/h2>\n\n\n\n
Polar Bears International (PBI), 2011’de, 27 \u015eubat’\u0131 “Uluslararas\u0131 Kutup Ay\u0131s\u0131 G\u00fcn\u00fc” olarak belirledi. Uluslararas\u0131 Kutup Ay\u0131s\u0131 G\u00fcn\u00fc, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin kutup ay\u0131lar\u0131 \u00fczerindeki etkisine y\u00f6nelik fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturabilmek i\u00e7in PBI’n\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Nesli t\u00fckenmekte olan kutup ay\u0131lar\u0131 ve t\u00fcr\u00fcn kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu zorluklar \u015f\u00f6yle.
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan Kutup ay\u0131lar\u0131 avlanmak, \u00fcremek, dola\u015fmak ve bazen de inmek i\u00e7in deniz buzuna g\u00fcvenir. Ancak insan kaynakl\u0131 iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle Kuzey Kutbu \u0131s\u0131n\u0131yor ve buzlar eriyor. Zaten Kuzey Kutbu’nun baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131nda, buzsuz mevsimlerin daha uzun olmas\u0131 ve daha uzun a\u00e7l\u0131k d\u00f6nemleri, baz\u0131 kutup ay\u0131s\u0131 pop\u00fclasyonlar\u0131nda azalmaya yol a\u00e7t\u0131.Yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, iki farkl\u0131 emisyon senaryosuna dayanarak kutup ay\u0131lar\u0131n\u0131n gelece\u011fini tahmin ediyor.
Ara\u015ft\u0131rmalar, karbon emisyonlar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltacak ve iklimimizi istikrara kavu\u015fturacak bir eyleme ge\u00e7mezsek, y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna kadar birka\u00e7 kutup ay\u0131s\u0131 pop\u00fclasyonu d\u0131\u015f\u0131nda hepsini kaybedebilece\u011fimizi g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n
\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi, koruma konusunda yeni bir yakla\u015f\u0131m gerektiriyor; kutup ay\u0131s\u0131n\u0131n eriyen ya\u015fam alan\u0131n\u0131n etraf\u0131na \u00e7it \u00e7ekemeyiz ve kap\u0131y\u0131 korumak i\u00e7in yaban hayat\u0131 g\u00f6revlilerini g\u00f6revlendiremeyiz. \u0130klimi olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi i\u015flemeye d\u00f6nd\u00fcrmenin anahtar\u0131, enerji i\u00e7in fosil yak\u0131tlardan tamamen uzakla\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/3_2_image.jpg\")
Deniz buzu eridik\u00e7e ve daha fazla kutup ay\u0131s\u0131 k\u0131y\u0131da daha fazla zaman ge\u00e7irdik\u00e7e ve daha uzun s\u00fcreler boyunca kutup ay\u0131lar\u0131 ile insanlar aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n artmas\u0131 bekleniyor.
Uluslararas\u0131 Do\u011fay\u0131 Koruma Birli\u011fi (IUCN), Kutup ay\u0131s\u0131n\u0131n do\u011fal ortam\u0131, b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerdeki ve end\u00fcstriyel b\u00f6lgelerdeki kirlilikten \u00e7ok uzakta, beyaz ve bozulmam\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnebilir.<\/p>\n\n\n\n
Ancak ger\u00e7ekte Kuzey Kutbu’nun baz\u0131 b\u00f6lgelerindeki kutup ay\u0131lar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede y\u00fcksek miktarda toksik kimyasal ta\u015f\u0131yabilir. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc r\u00fczgar ve okyanus ak\u0131nt\u0131lar\u0131 bu kirleticileri Kuzey Kutbu’nun baz\u0131 b\u00f6lgelerine ta\u015f\u0131yor ve burada besin zincirinde yukar\u0131ya do\u011fru ilerlerken yo\u011funla\u015f\u0131yorlar. Kutup ay\u0131lar\u0131 foklar\u0131 yediklerinde bu y\u00fcksek seviyeleri emerler. Bu kirleticilerin azalt\u0131lmas\u0131 sadece kutup ay\u0131lar\u0131na de\u011fil insanlara da fayda sa\u011flayacakt\u0131r.
1964 y\u0131l\u0131nda kurulan (IUCN) Uluslararas\u0131 Do\u011fan\u0131n Tehdit Alt\u0131ndaki T\u00fcrlerin K\u0131rm\u0131z\u0131 Listesini Koruma Birli\u011fi , hayvan, mantar ve bitki t\u00fcrlerinin k\u00fcresel koruma durumu hakk\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n en kapsaml\u0131 bilgi kayna\u011f\u0131 haline geldi.
Dr. Andrew Derocher (Alberta \u00dcniversitesi),Kutup ay\u0131lar\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan yeni bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n par\u00e7as\u0131 olarak meslekta\u015flar\u0131m ve ben yak\u0131n zamanda Hudson K\u00f6rfezi ve Beaufort Denizi’ndeki ay\u0131lardan al\u0131nan kan \u00f6rneklerinde y\u00fczlerce yeni kirletici madde ke\u015ffettik. Yeni kirleticiler, bilinen kirleticilerin hem klor hem de flor ile par\u00e7alanma \u00fcr\u00fcnlerini i\u00e7eren 13 farkl\u0131 kimyasal t\u00fcr\u00fcnden olu\u015fuyordu.<\/p>\n\n\n\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 bu kadar endi\u015fe verici k\u0131lan, baz\u0131 kimyasallar\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n bilinmemesidir. Bunlar\u0131n bilinen kirleticiler oldu\u011fu belgelenmiyor ve bunlar\u0131n nereden geldiklerini bilmiyoruz, ancak \u00e7o\u011fu muhtemelen end\u00fcstriyel k\u00f6kenlidir. Kimyagerlerin y\u00fcksek teknolojili dedektif \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bize yeni bilgiler kazand\u0131rd\u0131 ve yak\u0131n zamanda bulgular\u0131m\u0131z\u0131 Angewandte Chemie (Uygulamal\u0131 Kimya) dergisinde yay\u0131nlad\u0131k .<\/p>\n\n\n\n
Kutup ay\u0131s\u0131n\u0131n besin zincirinin tepesindeki konumu, ay\u0131lar\u0131 kirlilik biriktirme riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131yor. Y\u00fcksek ya\u011fl\u0131 diyete g\u00fcvenmeleri sorunu daha da art\u0131r\u0131yor. \u0130nsanlar\u0131n \u00e7evreye sald\u0131\u011f\u0131 kirletici maddelerin \u00e7o\u011fu lipofilik veya “ya\u011f seven”dir. Bu kirleticiler besin a\u011f\u0131na algler veya karides benzeri omurgas\u0131zlar yoluyla giriyor. Bu t\u00fcrler besin a\u011f\u0131n\u0131n \u00fcst k\u0131s\u0131mlar\u0131ndaki hayvanlara yem olurken, kirlilik biyolojik olarak birikiyor.<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/polar-bear-arctic-food-chain.jpg\")
Bu nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r? Tek bir alg, bir kirlilik molek\u00fcl\u00fcn\u00fc emebilir ve ard\u0131ndan karides benzeri bir amfipod, binlerce algi yer. Alglerin yaln\u0131zca birka\u00e7\u0131 kirlili\u011fe sahip olsa bile, o amfipod 10 veya 100 kirlilik molek\u00fcl\u00fcn\u00fc biriktirebilir. Daha sonra, a\u00e7 bir Arktik morina 100 amfipod yiyor ve ard\u0131ndan halkal\u0131 bir fok taraf\u0131ndan yeniliyor. Resmi anlad\u0131n. Besin a\u011f\u0131n\u0131n yukar\u0131ya do\u011fru her ad\u0131m\u0131nda kirlilik miktar\u0131 artar.<\/p>\n\n\n\n
Kutup ay\u0131lar\u0131 i\u00e7in kirlilik ne anlama geliyor? \u00c7o\u011fu ki\u015fi, bir kutup ay\u0131s\u0131na y\u00fczlerce (belki de binden fazla) insan kaynakl\u0131 kimyasal\u0131n eklenmesinin iyi bir fikir olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda hemfikirdir: Herhangi bir etki olmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek safl\u0131k olur. Kutup ay\u0131lar\u0131ndaki kirlili\u011fin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini, hormon ve A vitamini d\u00fczeylerini, b\u00fcy\u00fcmeyi, geli\u015fmeyi, kemik yo\u011funlu\u011funu ve organ yap\u0131s\u0131n\u0131 etkiledi\u011fini biliyoruz . Ayr\u0131ca yavrular\u0131n hayatta kalmas\u0131n\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da etkileyebilir. Bu kadar \u00e7ok kirletici varken, hangisinin en zararl\u0131 oldu\u011funu veya bu yenilerden herhangi birinin \u00f6zellikle k\u00f6t\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek imkans\u0131z. Kirlili\u011fin bireyleri etkiledi\u011fini biliyoruz ancak pop\u00fclasyonlar \u00fczerindeki etkileri daha az belirgindir.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/DanCox_D221029-1.jpg\")
Kutup ay\u0131lar\u0131 i\u00e7in bir risk fakt\u00f6r\u00fc olan kirlilik, h\u00e2l\u00e2 iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi tehlikesinin \u00e7ok alt\u0131nda ancak bir ba\u011flant\u0131 var. S\u0131ska ay\u0131lar\u0131n kan\u0131nda daha y\u00fcksek d\u00fczeyde kirletici bulunur. Kutup ay\u0131lar\u0131 h\u0131zland\u0131k\u00e7a ya\u011f h\u00fccrelerinden daha fazla kirlili\u011fi d\u0131\u015far\u0131 atarlar. Kirlilik kanlar\u0131na kar\u0131\u015ft\u0131ktan sonra fizyolojik s\u00fcre\u00e7lerle etkile\u015fime girdi\u011finden sorunlara neden olur. Kuzey Kutbu’ndaki deniz buzu kayb\u0131n\u0131n en \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131ndan biri, v\u00fccut kondisyonunun kayb\u0131 ve daha uzun oru\u00e7 s\u00fcreleridir. De\u011fi\u015fen bir iklimde kirleticilerin etkilerine “yan sald\u0131r\u0131” ad\u0131 verildi; bu, daha zay\u0131f ay\u0131lar\u0131n kirlili\u011fin etkilerine kar\u015f\u0131 daha savunmas\u0131z hale gelebilece\u011fi i\u00e7in uygun bir isim.<\/p>\n\n\n\n
Ay\u0131lar\u0131n (ve bizim) y\u00fcksek seviyedeki kirlilikle di\u011fer t\u00fcrlerden \u00e7ok daha iyi ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmeleri b\u00fcy\u00fck bir \u015fans. Kutup ay\u0131lar\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kirlilik seviyeleri nedeniyle baz\u0131 memeli ve ku\u015f t\u00fcrleri \u00fcremeyi durduracak veya \u00f6lecektir. \u0130\u015fin iyi taraf\u0131, kutup ay\u0131lar\u0131nda baz\u0131 kirletici maddeler azal\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc en kal\u0131c\u0131 kimyasallar\u0131n \u00e7o\u011fu art\u0131k geli\u015fmi\u015f d\u00fcnyada yasaklanm\u0131\u015f durumda. Sonu\u00e7 olarak kutup ay\u0131lar\u0131nda bu kimyasallar\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 (veya en az\u0131ndan artmad\u0131\u011f\u0131n\u0131) g\u00f6rebiliriz. Nereden geldiklerini belirledikten sonra bu yeni kirleticiler i\u00e7in de ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapabiliriz.<\/p>\n\n\n\n
Uluslararas\u0131 anla\u015fmalar\u0131n fark yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k. Yaban hayat\u0131n\u0131n ve insanlar\u0131n iyili\u011fi i\u00e7in en zehirli kimyasallar\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde yasaklayabilirsek, sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 azaltarak iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini yava\u015flatabilir veya durdurabiliriz.(Dr. Andrew Derocher, Alberta \u00dcniversitesi’nde biyolojik bilimler profes\u00f6r\u00fc, Polar Bears International’\u0131n bilimsel dan\u0131\u015fman\u0131 ve al\u0131nt\u0131 yap\u0131lan makalenin ortak yazar\u0131d\u0131r.)<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
IUCN Kutup Ay\u0131s\u0131 Uzman Grubu, kutup ay\u0131lar\u0131n\u0131 savunmas\u0131z bir t\u00fcr olarak listeliyor ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finden kaynaklanan deniz buzu kayb\u0131n\u0131n, hayatta kalmalar\u0131na y\u00f6nelik en b\u00fcy\u00fck tehdit oldu\u011funu belirtiyor. Polar Bears International (PBI), 2011’de, 27 \u015eubat’\u0131 “Uluslararas\u0131 Kutup Ay\u0131s\u0131 G\u00fcn\u00fc” olarak belirledi. Uluslararas\u0131 Kutup Ay\u0131s\u0131 G\u00fcn\u00fc, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin kutup ay\u0131lar\u0131 \u00fczerindeki etkisine y\u00f6nelik fark\u0131ndal\u0131k […]<\/p>\n","protected":false},"author":12791,"featured_media":150083,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Kutup ay\u0131lar\u0131n\u0131n nesli tehlike alt\u0131nda","_yoast_wpseo_title":"","_yoast_wpseo_metadesc":"","_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":"","_yoast_wpseo_focuskw_text_input":""},"categories":[5,1,8138],"tags":[],"yoast_head":"\n