Siyasal d\u00fc\u015f\u00fcncenin Yunanlarla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 konusunda tarihsel olarak hemen hemen ortak bir d\u00fc\u015f\u00fcnce h\u00e2kimdir. Buna g\u00f6re, yani Yunanlara g\u00f6re \u00fc\u00e7 tip h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7imi vard\u0131r: Tek ki\u015finin egemen oldu\u011fu, birka\u00e7 ki\u015finin ve bir\u00e7ok insan\u0131n egemen olduklar\u0131 iktidarlar. Tek ki\u015finin iktidar\u0131 monar\u015fi, despotluk ya da diktat\u00f6rl\u00fck bi\u00e7imleri olabilir. Monar\u015fi din, miras, se\u00e7im ya da yerle\u015fmi\u015f gelenekler temeli \u00fczerine bir kral ya da krali\u00e7enin iktidar\u0131 demektir. Despotluk, zor ya da hile ile kurulan ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen bir kral ya da krali\u00e7enin h\u00fckmetti\u011fi iktidard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Diktat\u00f6rl\u00fck ise otoritesini \u00f6zel ve acil bir ihtiya\u00e7tan alan ve g\u00f6revinin ge\u00e7ici oldu\u011funu kabul edilen tek insan\u0131n egemenli\u011fidir. Diktat\u00f6rl\u00fck, demokratik y\u00f6netimin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn sonunda genellikle ortaya \u00e7\u0131kan anar\u015finin do\u011fal sonucudur. Ancak diktat\u00f6rl\u00fck \u00e7ok kez k\u0131sa s\u00fcreli bir denetime sahip oldu\u011fu gibi, uzun bir zaman da s\u00fcrebilir. Bir diktat\u00f6r, bir kere ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra da, d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan korktu\u011fu i\u00e7in bir daha inemez. Asl\u0131nda diktat\u00f6r\u00fc destekleyenler de kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 ve elindeki haks\u0131z kazan\u00e7lar\u0131n kaybolaca\u011f\u0131 korkusuyla onun oradan inmesini istemezler. B\u00f6ylece \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar orada kal\u0131r. Diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn monar\u015fiye d\u00f6nmesi yolunda belli bir e\u011filim vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Demokrasi, se\u00e7menlerin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn ya da \u00e7o\u011funun, iradelerini do\u011frudan do\u011fruya ortaya koyarak iktidar s\u00fcrmeleridir. Ancak bizi ilgilendiren konu, “siyaset felsefesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan her cumhuriyet bir demokrasi midir?” sorusudur.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7a\u011fda\u015f Avrupa demokrasisi, sosyalist bi\u00e7iminin en \u00e7ok tutulan d\u00f6nemine 1918 y\u0131l\u0131nda ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f ilerici \u00fclkeler ve despotluk ile demokrasi aras\u0131ndaki bir \u00e7at\u0131\u015fma olarak nitelendirilebilir.<\/p>\n\n\n\n
Bunun ilk ve \u00f6nemli sonucu Almanya, Avusturya, Macaristan ve Rusya monar\u015filerinin devrilmesi olmu\u015ftur. D\u00fcnya, Britanya, Fransa ve Birle\u015fik Devletler gibi demokratik \u00fclkelerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re yeniden bi\u00e7imlendirilmekteydi. Demokrasinin, askerlerin u\u011fruna sava\u015ft\u0131klar\u0131 bir rejim olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi art\u0131k t\u00fcm Avrupa’ya yay\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n
Cumhuriyet, genel tan\u0131m olarak egemenli\u011fin bir ki\u015fiye (\u00f6rne\u011fin bir krala) de\u011fil, millete ve halka ait oldu\u011fu bir y\u00f6netim bi\u00e7imi oldu\u011fu i\u00e7in, \u00e7o\u011fu zaman demokrasi kavram\u0131yla \u00f6zde\u015f tutulur. Ama tarihsel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu durum her zaman halk\u0131n do\u011frudan y\u00f6netime kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmemektedir. \u00d6rne\u011fin, Roma Cumhuriyeti halk\u0131n de\u011fil, aristokratik senatonun g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu bir d\u00fczendi. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n baz\u0131 cumhuriyetleri (\u00f6rne\u011fin Latin Amerika\u2019dakiler) se\u00e7imli ama otoriter y\u00f6netimlerdi. Bu y\u00fczden cumhuriyet, sadece monar\u015finin reddi anlam\u0131na gelir; demokratik bir yap\u0131 garanti etmez.<\/p>\n\n\n\n
Cumhuriyet – Demokrasi ili\u015fkisi son y\u0131llarda, yeni k\u00fcresel yay\u0131lmac\u0131l\u0131k ekseninde yeniden tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ba\u015f\u0131n\u0131 ABD\u2019nin \u00e7ekti\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u015fkanl\u0131k sisteminin giderek tek adam rejimlerine do\u011fru evrilmesi ile yeni bir durum yaratm\u0131\u015f durumda. Se\u00e7imle gelen liderlerin pop\u00fclist dil ve halk\u0131n arzular\u0131n\u0131 yeni enformasyon form\u00fclleriyle sat\u0131n almalar\u0131, her cumhuriyette demokrasi olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 sorgulatmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
G\u00fc\u00e7l\u00fc liderlerin tek adam rejimleri in\u015fa etti\u011fi yeni bir d\u00fcnyaya do\u011fru gidiyoruz. Cumhuriyet “kim y\u00f6netiyor?” sorusuna cevap verir. Demokrasi ise “nas\u0131l y\u00f6netiyor?” sorusuna…<\/p>\n\n\n\n
Son yirmi y\u0131lda d\u00fcnya genelinde g\u00f6r\u00fclen \u201cotoriterle\u015fme dalgas\u0131\u201d ya da \u201cilliberal demokrasi\u201d e\u011filimi, \u201ctek adam\u201d olgusunun farkl\u0131 bi\u00e7imlerde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Bu durum art\u0131k d\u00fcnyan\u0131n bir numaral\u0131 sorunudur.<\/p>\n\n\n\n
Bu de facto\u2019nun tarihsel baz\u0131 nedenlerini belirtmekte fayda var.<\/p>\n\n\n\n
Tarih boyunca demokrasiler, belli d\u00f6nemlerde kriz, yorgunluk veya korku anlar\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc liderlere y\u00f6nelmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin Roma Cumhuriyeti kriz zamanlar\u0131nda \u201cdiktat\u00f6r\u201d unvan\u0131yla ge\u00e7ici g\u00fc\u00e7l\u00fc liderler atard\u0131 (ama bu bazen kal\u0131c\u0131 oldu). 20. y\u00fczy\u0131lda Mussolini, Hitler, Franco gibi liderler halk\u0131n \u201cistikrar\u201d arzusunu kullanarak diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe kayd\u0131lar. Bug\u00fcn de benzer bi\u00e7imde, halk\u0131n ekonomik g\u00fcvensizlik, kimlik kayg\u0131s\u0131, g\u00f6\u00e7, belirsizlik gibi korkularla \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc bir el\u201d arad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Siyasal d\u00fc\u015f\u00fcncenin Yunanlarla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 konusunda tarihsel olarak hemen hemen ortak bir d\u00fc\u015f\u00fcnce h\u00e2kimdir. Buna g\u00f6re, yani Yunanlara g\u00f6re \u00fc\u00e7 tip h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7imi vard\u0131r: Tek ki\u015finin egemen oldu\u011fu, birka\u00e7 ki\u015finin ve bir\u00e7ok insan\u0131n egemen olduklar\u0131 iktidarlar. Tek ki\u015finin iktidar\u0131 monar\u015fi, despotluk ya da diktat\u00f6rl\u00fck bi\u00e7imleri olabilir. Monar\u015fi din, miras, se\u00e7im ya da yerle\u015fmi\u015f gelenekler temeli \u00fczerine […]<\/p>\n","protected":false},"author":14004,"featured_media":162770,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Cumhuriyet - Demokrasi","_yoast_wpseo_title":"","_yoast_wpseo_metadesc":"Siyasal d\u00fc\u015f\u00fcncenin Yunanl\u0131larla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 konusunda tarihsel olarak hemen hemen ortak bir d\u00fc\u015f\u00fcnce hakimdir.","_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":"","_yoast_wpseo_focuskw_text_input":""},"categories":[9659],"tags":[],"yoast_head":"\n