“D\u00fcnya, biz onu nas\u0131l yaparsak, \u00f6yledir”<\/p>\n\n\n\n
15 Kas\u0131m 1983’te K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Federe Devleti Meclisi self-determinasyonu (kendi kaderini tayin hakk\u0131) kullanarak KKTC’nin kurulu\u015funu ilan etti. Elbette bu s\u00fcrece kolay gelinmedi. K\u0131br\u0131s t\u00fcrl\u00fc badireler atlatt\u0131. H\u00e2len adada kal\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm ve bar\u0131\u015ftan uza\u011f\u0131z. Rumlar\u0131n AB, ABD, \u0130ngiltere ve \u0130srail’i yan\u0131na alarak g\u00f6sterdi\u011fi uzla\u015fmaz tav\u0131r devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye garant\u00f6r \u00fclke olarak, art\u0131k federatif bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc kabul etmemektedir. Onun yerine iki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00f6nermektedir. 2004 y\u0131l\u0131nda Rum kesimi AB’ye al\u0131nd\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l Annan Plan\u0131na, Rumlar\u0131n ‘hay\u0131r’ demeleri federatif \u00e7\u00f6z\u00fcm yolunu kapatm\u0131\u015ft\u0131r. Rumlar\u0131n ana hedefi K\u0131br\u0131s adas\u0131na \u00f6nce tek ba\u015flar\u0131na sahip olup, ard\u0131ndan aday\u0131 Yunanistan’a ba\u011flamakt\u0131r. K\u0131br\u0131s adas\u0131n\u0131n Yunanistan’a ba\u011flanma idealine ‘Enosis’ denmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Peki K\u0131br\u0131s Adas\u0131 bu duruma nas\u0131l geldi? \u015eimdi k\u0131saca bir tarih turu yapal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
1573 y\u0131l\u0131nda Osmanl\u0131 K\u0131br\u0131s adas\u0131n\u0131 fethetti ve ada Osmanl\u0131 vilayeti oldu. Aradan 300 y\u0131l ge\u00e7ti. \u0130nsanlar Osmanl\u0131 hakimiyeti alt\u0131nda, adada bar\u0131\u015f ve huzur i\u00e7inde ya\u015fad\u0131. Adaya Anadolu’dan T\u00fcrkler yerle\u015ftirildi.<\/p>\n\n\n\n
1877 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrk-Rus sava\u015f\u0131nda (93 Harbi) Osmanl\u0131 zay\u0131f d\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130ngiltere Osmanl\u0131ya yard\u0131m kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda K\u0131br\u0131s adas\u0131n\u0131 istedi. Osmanl\u0131 aday\u0131 \u0130ngiliz kontrol\u00fcne verdi. 1915’te \u0130ngilizler aday\u0131 tamamen ilhak etti. \u0130ngiliz y\u00f6netiminde T\u00fcrkler, t\u00fcrl\u00fc haks\u0131zl\u0131k ve y\u0131ld\u0131rma politikalar\u0131na tabi tutuldu.<\/p>\n\n\n\n
1931 y\u0131l\u0131nda Rumlar, \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 isyan etti. Ama\u00e7lar\u0131 aday\u0131 \u00f6nce \u0130ngilizler’den sonra da T\u00fcrkler’den kurtarmakt\u0131. Rumlar Yunanistan’a ba\u011fl\u0131 bir ada isterler. Bunun ad\u0131 Enosis’tir(birlik).<\/p>\n\n\n\n
1950’lere gelindi\u011finde Makarios adada ba\u015fpiskopos se\u00e7ilir. T\u00fcrkler \u00fczerinde bask\u0131 iyice artar. Bu bask\u0131 hem \u0130ngilizler’den hem de Rumlar’dan gelir.<\/p>\n\n\n\n
1957’de Dr. Faz\u0131l K\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6nderli\u011finde T\u00fcrk direni\u015f hareketi ba\u015flar. Sloganlar\u0131 ‘Ya taksim, ya \u00f6l\u00fcm’d\u00fcr. K\u0131br\u0131s direni\u015fi T\u00fcrkiye’de geni\u015f yank\u0131 bulur. Her yerde mitingler d\u00fczenlenir. TMT-T\u00fcrk Mukavemet Te\u015fkilat\u0131 Faz\u0131l K\u00fc\u00e7\u00fck ve sa\u011f kolu Rauf Denkta\u015f ile iyice \u00f6rg\u00fctlenir. T\u00fcrkiye te\u015fkilata her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131m\u0131 yapar.<\/p>\n\n\n\n
1960 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye Yunanistan garat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde adada K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti kurulur. Makarios Cumhurba\u015fkan\u0131, Faz\u0131l K\u00fc\u00e7\u00fck de yard\u0131mc\u0131s\u0131 olarak atan\u0131r. Fakat Rumlar bir t\u00fcrl\u00fc T\u00fcrklerle adan\u0131n idaresini payla\u015fmak istemezler. T\u00fcrl\u00fc entrikalar ve ajitasyonlar sahnelerler.<\/p>\n\n\n\n
Ortak K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti sadece \u00fc\u00e7 y\u0131l devam edebilir. 1963’te Rumlar Eoka deste\u011finde ‘kanl\u0131 Noel’ katliam\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirirler. Eoka \u00e7etesi 4 g\u00fcnde 364 T\u00fcrk’\u00fc katleder.<\/p>\n\n\n\n
1964’te adaya BM askeri g\u00fcc\u00fc yerle\u015fir fakat onlar da Rum – Yunan sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nleyemez. Albay Grivas komutas\u0131nda Yunan askeri ve Rumlar Erenk\u00f6y’\u00fc ku\u015fat\u0131rlar. Erenk\u00f6y ku\u015fatmas\u0131 ancak T\u00fcrkiye’nin hava g\u00fcc\u00fc m\u00fcdahalesiyle k\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
1967’de Eoka’n\u0131n ba\u015f\u0131na Nikos Sampson ge\u00e7er. 1967’den 1974’e kadarki d\u00f6nem \u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 ge\u00e7er. 1974’te Eokac\u0131 Sampson bir darbeyle Makarios’u indirir. Makarios adadan ka\u00e7ar. Bunun \u00fczerine T\u00fcrkiye, beklenen ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz m\u00fcdahale hakk\u0131n\u0131 kullan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
20 Temmuz 1974’te T\u00fcrkiye K\u0131br\u0131s Bar\u0131\u015f Harek\u00e2t\u0131’n\u0131 devreye sokar. B\u00fclent Ecevit ba\u015fbakan, Necmettin Erbakan ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131s\u0131d\u0131r. 8 bin askerle ilk \u00e7\u0131karma ba\u015flar 5 g\u00fcn sonra ate\u015fkes ilan edilir.<\/p>\n\n\n\n
Ate\u015fkes m\u00fczakerelerinden istenilen sonu\u00e7 \u00e7\u0131kmaz ve Rumlar katliamlar\u0131na devam ederler. Bunun \u00fczerine T\u00fcrkiye 40 ki\u015filik bir kuvvetle 14 A\u011fustos 1974’te ikinci harek\u00e2t\u0131na ba\u015flar ve adan\u0131n \u00fc\u00e7te birden fazlas\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irerek istedi\u011fi amaca ula\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Toplamda 660 \u015fehit verilir ve T\u00fcrk askeri adada gereken bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flar. O g\u00fcn bug\u00fcnd\u00fcr, T\u00fcrkler g\u00fcven i\u00e7erisinde ya\u015farlar. Rum kesimi Bat\u0131’n\u0131n, AB’nin destekleriyle h\u00e2l\u00e2 kal\u0131c\u0131 bir antla\u015fmaya yana\u015fmaz.<\/p>\n\n\n\n
Tarih bizlere Rumlarla bir arada, ayn\u0131 devlet \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda ya\u015fanmayaca\u011f\u0131n\u0131 defalarca g\u00f6stermi\u015ftir. Bundan b\u00f6yle T\u00fcrkiye’nin ve adadaki akl\u0131 selim d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin ortak talebi, adada ba\u011f\u0131ms\u0131z bir K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Devleti’nin kurulmas\u0131d\u0131r. Ancak KKTC’de baz\u0131 sorunlar vard\u0131r. Ekonomik, mafyac\u0131l\u0131k, seks – kumar turizmi gibi baz\u0131 sorunlar\u0131n acil olarak giderilmesi gerekmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
“D\u00fcnya, biz onu nas\u0131l yaparsak, \u00f6yledir” 15 Kas\u0131m 1983’te K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Federe Devleti Meclisi self-determinasyonu (kendi kaderini tayin hakk\u0131) kullanarak KKTC’nin kurulu\u015funu ilan etti. Elbette bu s\u00fcrece kolay gelinmedi. K\u0131br\u0131s t\u00fcrl\u00fc badireler atlatt\u0131. H\u00e2len adada kal\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm ve bar\u0131\u015ftan uza\u011f\u0131z. Rumlar\u0131n AB, ABD, \u0130ngiltere ve \u0130srail’i yan\u0131na alarak g\u00f6sterdi\u011fi uzla\u015fmaz tav\u0131r devam etmektedir. T\u00fcrkiye […]<\/p>\n","protected":false},"author":14001,"featured_media":161038,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"KKTC","_yoast_wpseo_title":"","_yoast_wpseo_metadesc":"15 Kas\u0131m 1983'te K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Federe Devleti Meclisi kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131 kullanarak KKTC'nin kurulu\u015funu ilan etti.","_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":"","_yoast_wpseo_focuskw_text_input":""},"categories":[9170],"tags":[],"yoast_head":"\n