\u201cM\u00fckemmel bir diktat\u00f6rl\u00fck, demokrasi gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr\u201d<\/p>\n\n\n\n
Diktat\u00f6rl\u00fckler ve diktat\u00f6rler i\u00e7in yaz\u0131lmayan, s\u00f6ylenmeyen kalmad\u0131. \u00dcstelik hemen herkes menfi yakla\u015ft\u0131 meseleye. Elbette m\u00fcspet yakla\u015f\u0131m beklemek do\u011fru olmaz. Zira herkes \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir ortamda ya\u015famak ister. Tabii ki \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ortam ve y\u00f6netim \u015fekli, herkesin istedi\u011fini s\u0131n\u0131rs\u0131z yapma hakk\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc idare \u015fekli g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130skandinav demokrasilerinde v\u00fccut bulmu\u015ftur. Yani nedir? \u0130leri demokrasi, bireyin hak ve menfaatlerinin ideal bi\u00e7imde korundu\u011fu, teminat alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dayal\u0131 bir sistemdir.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc sistem, ileri demokrasi, bizde daha \u00e7ok haklar bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirilir. \u0130steyenin istedi\u011fini yapmas\u0131 gibi. Biz \u015f\u00f6yle alg\u0131lar\u0131z: \u201c\u00c7ocu\u011fumu, kar\u0131m\u0131, zevkime g\u00f6re d\u00f6verim; vergiyi istedi\u011fim kadar veririm; kald\u0131r\u0131m benim babam\u0131n mal\u0131d\u0131r, her \u015feyi oraya y\u0131\u011far\u0131m; evimde sonsuz g\u00fcr\u00fclt\u00fc yapar\u0131m; arabam\u0131 istedi\u011fim yere park ederim; trafik kurallar\u0131n\u0131 ben belirlerim; \u00e7evreyi g\u00f6nl\u00fcmce i\u015fgal eder, kirletirim; her bo\u015f araziye bina dikerim; kanunlar \u00e7i\u011fnenmek i\u00e7in vard\u0131r…\u201d<\/p>\n\n\n\n
Oysa ileri demokrasilerde haklar kadar \u00f6devler de vard\u0131r. E\u011fer \u00f6devler k\u0131sm\u0131na girersek bizde pek kimse \u2018ileri demokrasi\u2019 isteyemez. B\u00fcy\u00fck ihtimalle der ki \u201cTe\u015fekk\u00fcr ederim, biz iyiyiz b\u00f6yle. Demokrat olaca\u011f\u0131m diye -kimse kusura bakmas\u0131n- al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131mdan, geleneklerimden taviz veremem.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Galiba baz\u0131 toplumlar demokrasi g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc, otoriter rejimler alt\u0131nda ya\u015f\u0131yor ya da ya\u015famak istiyor. \u201cAd\u0131 demokrasi olsun, zira kula\u011fa ho\u015f geliyor. Gerisini kim nas\u0131l istiyorsa \u00f6yle y\u00f6netsin\u201d anlay\u0131\u015f\u0131. Bu anlay\u0131\u015f -bakmay\u0131n siz- vatanda\u015f\u0131n da i\u015fine geliyor. Zira ileri demokrasilerde yapamayaca\u011f\u0131 kadar -yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z- \u2018\u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri\u2019 var. Galiba bizim ayar\u0131m\u0131zda toplumlar i\u00e7in uygun y\u00f6netim \u015fekli \u2018m\u00fc\u015ffik diktat\u00f6rl\u00fck\u2019. Otoriter bir baba fig\u00fcr\u00fcn\u00fcn, toplum ve \u00fclke i\u00e7in iyi \u015feyler de yapt\u0131\u011f\u0131 bir sistem. Zaten ataerkil, lider odakl\u0131 toplumlar bunu ister. Burada kendini a\u015fa\u011f\u0131lama ve \u0130skandinav \u00fclkelerini \u00f6vme durumu yok! Bu bir b\u00fcnye meselesidir. Bizim b\u00fcnyemiz onlar\u0131n demokrasisini ne ister ne de kald\u0131r\u0131r!<\/p>\n\n\n\n
Neyse bug\u00fcnk\u00fc konumuz bu de\u011fil. Dijital diktat\u00f6rl\u00fckten konu\u015facakt\u0131k. Bug\u00fcne de\u011fin diktat\u00f6rl\u00fckler insan eliyle icra edildi. Tarih boyunca tiranlar, diktat\u00f6rler, totaliter, otoriter rejimler y\u00f6netti \u00e7o\u011funlukla insanl\u0131\u011f\u0131. \u0130nsan merkezli idi her \u015fey…<\/p>\n\n\n\n
Ancak art\u0131k bir \u015feyler de\u011fi\u015fmeye ba\u015fl\u0131yor. \u00d6nlenemez bir s\u00fcrece \u00e7oktan girdik: o da yapay zekan\u0131n, makinalar\u0131n hakimiyetidir. George Orwell\u2019in \u20181984\u2019 distopik kitab\u0131 ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fmek \u00fczere. Oradaki \u2018big brother\u2019 yani her \u015feyi g\u00f6ren, y\u00f6neten ana bilgisayar, bug\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netmeye geliyor. Tabii kitaptaki \u00e7o\u011fu \u00f6ng\u00f6r\u00fcler \u00e7oktan ger\u00e7ekle\u015fti. Ama yapay zek\u00e2n\u0131n tam h\u00e2kimiyetine biraz daha var.<\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7enlerde Elon Musk a\u00e7\u0131klad\u0131. Yapay zek\u00e2 2027 y\u0131l\u0131nda bir insandan daha zeki hale gelecek. 2030 y\u0131l\u0131nda ise t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n bilgi birikiminden fazla yeteneklere kavu\u015facak. Bu demektir ki insandan daha iyi bilen, ayarlayan, \u00fcreten, tedavi eden, g\u00f6ren, y\u00f6neten bir\u2026 Ad\u0131 ne olabilir ki? Art\u0131k buna makina, bilgisayar, yapay zek\u00e2 da diyemeyiz. Olsa olsa b\u00f6yle bir yap\u0131, d\u00fcnyan\u0131n efendisidir.<\/p>\n\n\n\n
Marksistlerin \u2018modern k\u00f6leci toplum\u2019 dedikleri bu muydu yoksa? Ama onlar modern k\u00f6leci toplum insan eliyle gelecek demek istemi\u015flerdi. Yapay zek\u00e2y\u0131 hesaba katmam\u0131\u015flard\u0131. Marksistler robot ekonomisini de hesaba katmad\u0131lar. \u0130nsans\u0131 robotlar, her t\u00fcrl\u00fc mahlukata benzeyen robotlar geliyor. ABD\u2019li bir \u015firket y\u0131lda 10 bin insans\u0131 robot \u00fcretiyor. Gelecek y\u0131l say\u0131 100 bin robota \u00e7\u0131kacak. D\u00fcnya genelinde \u00fcretim say\u0131s\u0131 milyonlar\u0131 bulacak. Bu, \u00f6ncelikle i\u015fsizli\u011fi tetikleyecek ama zamanla yeni meslekler t\u00fcreyecek. \u00c7al\u0131\u015fma saatleri k\u0131salacak. \u0130nsan say\u0131s\u0131 da zaten giderek azal\u0131yor. \u0130\u015fsizlere \u2018evrensel temel maa\u015f\u2019 ad\u0131 alt\u0131nda \u00f6denti ba\u011flanacak.<\/p>\n\n\n\n
Devletlerin yerini dev bili\u015fim \u015firketleri alacak. \u0130nsanlar oralarda \u00e7al\u0131\u015facak, oralardan maa\u015flar alacak. T\u00fcm i\u015flemler en az\u0131ndan vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan h\u0131zl\u0131 ve \u015feffaf olacak. Yarg\u0131lamalar, tedaviler, e\u011fitim programlar\u0131…<\/p>\n\n\n\n
S\u00fcper yapay zek\u00e2 her \u015feyi g\u00f6recek, denetim alt\u0131na alacak ve y\u00f6netecek. Ya\u015fam\u0131n\u0131z\u0131n her an\u0131, sa\u011fl\u0131k durumunuz vb. an\u0131nda g\u00f6r\u00fclecek, bilinecek. Su\u00e7, daha giri\u015fim a\u015famas\u0131nda \u00f6nlenecek. \u0130nsan, her h\u00e2liyle kontrol alt\u0131nda olacak. Her vatanda\u015f dijital bir veriye indirgenecek, kredi sistemine ba\u011flanacak. Yapt\u0131\u011f\u0131 her eylem kredi de\u011ferlendirmesine tabi tutulacak. Torpil, r\u00fc\u015fvet, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k s\u0131radan vatanda\u015flar i\u00e7in bitecek. \u00c7ocuk sahibi olman\u0131z d\u00e2hi izne ba\u011fl\u0131 olacak.<\/p>\n\n\n\n
Aile, ulus devletler bitecek ya da sembolik seviyeye inecek. S\u00fcper yapay zek\u00e2 herkes ad\u0131na karar verecek. Bunlar\u0131n \u015fu an y\u00fczde 40\u2019\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti. Geriye kalan k\u0131s\u0131m, geometrik art\u0131\u015f b\u00fcy\u00fcmesiyle h\u0131zla ger\u00e7ekle\u015fecek. \u0130nsanl\u0131k kendi kendini imha etmez ise azami 2050\u2019de dijital diktat\u00f6rl\u00fck merhaba diyecek.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcm bunlara boyun e\u011fmek istemeyenler da\u011flara, \u0131ss\u0131z b\u00f6lgelere \u00e7ekilecek. T\u00fcm teknolojik aletlerden uzak, ilkel kom\u00fcnal toplumu and\u0131ran ya\u015famlar s\u00fcrecek.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201cM\u00fckemmel bir diktat\u00f6rl\u00fck, demokrasi gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr\u201d Diktat\u00f6rl\u00fckler ve diktat\u00f6rler i\u00e7in yaz\u0131lmayan, s\u00f6ylenmeyen kalmad\u0131. \u00dcstelik hemen herkes menfi yakla\u015ft\u0131 meseleye. Elbette m\u00fcspet yakla\u015f\u0131m beklemek do\u011fru olmaz. Zira herkes \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir ortamda ya\u015famak ister. Tabii ki \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ortam ve y\u00f6netim \u015fekli, herkesin istedi\u011fini s\u0131n\u0131rs\u0131z yapma hakk\u0131 de\u011fildir. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc idare \u015fekli g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130skandinav demokrasilerinde v\u00fccut bulmu\u015ftur. Yani nedir? […]<\/p>\n","protected":false},"author":14001,"featured_media":161038,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Diktat\u00f6rl\u00fck","_yoast_wpseo_title":"","_yoast_wpseo_metadesc":"Diktat\u00f6rl\u00fckler ve diktat\u00f6rler i\u00e7in yaz\u0131lmayan, s\u00f6ylenmeyen kalmad\u0131. \u00dcstelik hemen herkes menfi yakla\u015ft\u0131 meseleye.","_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":"","_yoast_wpseo_focuskw_text_input":""},"categories":[9170],"tags":[],"yoast_head":"\n