{"id":169123,"date":"2026-07-24T11:46:35","date_gmt":"2026-07-24T08:46:35","guid":{"rendered":"https:\/\/epochtimestr.com\/?p=169123"},"modified":"2026-07-24T11:49:48","modified_gmt":"2026-07-24T08:49:48","slug":"avantajin-matematigi-pareto-ilkesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi","title":{"rendered":"Avantaj\u0131n Matemati\u011fi: Pareto \u0130lkesi"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"673\" src=\"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417.png\" alt=\"Avantaj\u0131n da bir matemati\u011fi var: Pareto \u0130lkesi. (FEE taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u00f6zel g\u00f6rsel, The Epoch Times arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla)\" class=\"wp-image-169124\" style=\"width:840px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417.png 1200w, https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417-300x168.png 300w, https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417-150x84.png 150w, https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417-768x431.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Avantaj\u0131n da bir matemati\u011fi var: Pareto \u0130lkesi. (FEE taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u00f6zel g\u00f6rsel, The Epoch Times arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Bir grup \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda yer alm\u0131\u015f olan herkes, rahats\u0131z edici bir \u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc fark etmi\u015ftir. \u0130\u015fin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 az say\u0131da ki\u015fi \u00fcstlenir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k geri kalanlar, en iyi ihtimalle e\u015fit olmayan miktarlarda i\u015fe katk\u0131da bulunur. Hemen hemen her i\u015fyerinde <a href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/opinion\/the-geometry-of-advantage-6064637\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ayn\u0131 \u00f6r\u00fcnt\u00fc<\/a> ortaya \u00e7\u0131kar. Asl\u0131nda bir avu\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fan, yap\u0131lan i\u015fin \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131ndan sorumludur. Herhangi bir \u015fehirde dola\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, birka\u00e7 restoran dolup ta\u015farken \u00e7o\u011funun yar\u0131 yar\u0131ya bo\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Yay\u0131n platformlar\u0131nda, az say\u0131da \u015fark\u0131 dinleyicinin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 kendine \u00e7eker. Bu olayla bir kez kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsan\u0131z size tesad\u00fcf gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ancak her yerde benzer durumlar olmas\u0131, burada bir yasa ya da kural oldu\u011fu fikrini uyand\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc bu ger\u00e7ekten de bir kurald\u0131r. Bunu ilk kez \u0130talyan ekonomist Vilfredo Pareto, 19. y\u00fczy\u0131lda \u0130talya\u2019daki toprak m\u00fclkiyetini incelerken ortaya koydu. Toprak sahiplerinin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 20\u2019sinin, topraklar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 80\u2019ine sahip oldu\u011funu tespit etti. Pareto daha sonra Avrupa\u2019n\u0131n geri kalan\u0131n\u0131 da inceledi\u011finde her yerde ayn\u0131 dengesiz \u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc buldu. Bu ilke art\u0131k onun ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor: Pareto \u0130lkesi -ya da 80\u2019e 20 kural\u0131-. Bu ilkeye g\u00f6re herhangi bir sistemde b\u00fcy\u00fck ihtimalle sonu\u00e7lar\u0131n \u00e7o\u011funu, sistemin k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u00fcretir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u00c7an E\u011frisinden Farkl\u0131 Bir Da\u011f\u0131l\u0131m<\/h3>\n\n\n\n<p>Pareto da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, \u00e7o\u011fumuzun g\u00f6rmeye al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00e7an e\u011frisinden farkl\u0131d\u0131r. \u00c7an e\u011frisine g\u00f6re normal de\u011ferlerin \u00e7o\u011fu ortalaman\u0131n yak\u0131n\u0131nda toplan\u0131r ve u\u00e7 de\u011ferler azd\u0131r. Bunun klasik bir \u00f6rne\u011fi insan boyudur. Ancak Pareto da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda b\u00f6yle bir \u00fcst s\u0131n\u0131r yoktur. Bir kasabada 99 ki\u015fi g\u00fcnde 100 dolar kazan\u0131rken 10.000 dolar kazanan bir ki\u015fi oraya ta\u015f\u0131n\u0131rsa, ba\u015fka kimsenin hayat\u0131 de\u011fi\u015fmese bile ortalama neredeyse ikiye katlan\u0131r. Bu t\u00fcr ayk\u0131r\u0131 de\u011ferlerle ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmek i\u00e7in istatistik\u00e7iler g\u00fc\u00e7 yasas\u0131n\u0131 kullan\u0131r. Buna g\u00f6re veri grubundaki de\u011ferler b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e daha nadir hale gelirler. Ancak u\u00e7 (ortalaman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015f) de\u011ferleri tamamen ortadan kald\u0131racak kadar nadir de\u011fillerdir. Bir filmde milyonlarca insan rol alm\u0131\u015f olabilir. Ancak bunlardan \u00e7ok az\u0131, izleyicinin t\u00fcm ilgisini neredeyse tamamen kendine \u00e7eker.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00f6r\u00fcnt\u00fc ayn\u0131 zamanda kendini tekrar eder. Herhangi bir \u00fclkenin n\u00fcfusuna bir avu\u00e7 \u015fehir h\u00e2kimdir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra \u015fehirlerin daha b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 orta n\u00fcfuslu ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 az n\u00fcfusludur. Sadece en b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere odakland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, il\u00e7e ya da kasaba baz\u0131nda ayn\u0131 oran tekrar ortaya \u00e7\u0131kar. Orta b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki \u015fehirlere odakland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda da yine ayn\u0131 oran g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6l\u00e7ek de\u011fi\u015fir ama yap\u0131 de\u011fi\u015fmez. Do\u011fa da ayn\u0131 mant\u0131kla i\u015fler: \u00d6rne\u011fin G\u00fcne\u015f, g\u00fcne\u015f sistemimizdeki k\u00fctlenin y\u00fczde 99,8&#8217;ine sahiptir. &nbsp;Az say\u0131da b\u00fcy\u00fck deprem, bir y\u0131lda meydana gelen depremlerin toplam\u0131ndan daha fazla enerji a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunu sosyal alanlarda da g\u00f6rebiliriz. \u0130nsanlar, kalitesine bakmadan, h\u00e2lihaz\u0131rda \u00e7ok say\u0131da insan\u0131n be\u011fenisini kazanm\u0131\u015f bir sosyal medya hesab\u0131n\u0131 takip etmeye, bir makaleyi al\u0131nt\u0131lamaya veya bir kitab\u0131 sat\u0131n almaya daha yatk\u0131nd\u0131r. Ayn\u0131 zamanda yap\u0131sal olarak da b\u00f6yledir. A\u011f etkileri, bir platforma daha fazla ki\u015fi kat\u0131ld\u0131k\u00e7a platformun de\u011ferinin katlanarak artt\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Bu nedenle insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu bulunduklar\u0131 platformdan daha k\u00fc\u00e7\u00fck ama daha iyi bir rakibine ge\u00e7mez. Sosyologlar\u0131n, \u0130ncil&#8217;deki bir ayetten esinlenerek adland\u0131rd\u0131klar\u0131 \u201cMatta Etkisi\u201d, zaten \u00e7ok \u015feye sahip olanlara daha fazlas\u0131n\u0131n verildi\u011fini s\u00f6yler. Erken tan\u0131nan bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 daha fazla al\u0131nt\u0131 al\u0131r, b\u00f6ylece daha fazla finansal destek bulur. Dolay\u0131s\u0131yla k\u00fc\u00e7\u00fck bir avantaj, kal\u0131c\u0131 bir avantaja d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u00dcretkenli\u011fin Karek\u00f6k Kural\u0131<\/h3>\n\n\n\n<p>Bile\u015fik faiz kavram\u0131, t\u00fcm bu etkileri ta\u015f\u0131r ama insanlar bunu sezgisel olarak kavramakta zorlan\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc zihinlerimiz do\u011frusal sistemleri daha kolay alg\u0131lar. \u0130ki kat daha fazla y\u00fcr\u00fcrseniz, iki kat mesafe kat edersiniz. Bile\u015fik faiz bu kal\u0131b\u0131 bozar: Y\u0131lda y\u00fczde 7 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcyen 100.000 dolar, 10 y\u0131l sonra yakla\u015f\u0131k 196.000 dolara, 20 y\u0131l sonra 387.000 dolara ve 30 y\u0131l sonra 761.000 dolara ula\u015f\u0131r. Bu sonu\u00e7 \u00e7o\u011fu insan\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc sanayile\u015fme ba\u015flayana kadar insanlar bile\u015fik faiz sistemleriyle kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Pareto \u0130lkesinin i\u015fleyi\u015fini belki de en net \u015fekilde g\u00f6steren \u00f6rnek, \u00fcretkenli\u011fin karek\u00f6k kural\u0131d\u0131r. &nbsp;Yeterince b\u00fcy\u00fck herhangi bir organizasyonda, toplam i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn yakla\u015f\u0131k karek\u00f6k\u00fc, toplam \u00e7\u0131kt\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131 \u00fcretir. Yani 10 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 olan bir \u015firkette, y\u00fck\u00fcn yar\u0131s\u0131n\u0131 yakla\u015f\u0131k 3 ki\u015fi ta\u015f\u0131r. Bu da \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n % 30\u2019una kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. Ancak 10.000 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 olan bir \u015firkette yakla\u015f\u0131k 100 ki\u015fi, \u015firketin toplam \u00fcretimin yar\u0131s\u0131n\u0131 \u00fcretir. \u00dcstelik bu 100 ki\u015fi, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn sadece y\u00fczde 1\u2019idir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun nedeni, geri kalan y\u00fczde 99\u2019un tembel olmas\u0131 de\u011fildir. Bu durum, beceri d\u00fczeyindeki ola\u011fan farkl\u0131l\u0131klar\u0131 yans\u0131t\u0131r ve i\u015flerin da\u011f\u0131t\u0131lma \u015fekliyle daha da peki\u015fir. Y\u00f6neticiler, \u00f6nemli g\u00f6revleri h\u00e2lihaz\u0131rda ba\u015far\u0131yla yerine getirebilece\u011fini kan\u0131tlam\u0131\u015f ki\u015filere verir. B\u00f6ylece onlara ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 tekrar kan\u0131tlama f\u0131rsat\u0131 sunar. Bu durum ayn\u0131 zamanda, baz\u0131 \u015firketlerin y\u00f6netim de\u011fi\u015fikli\u011finden sonra neden h\u0131zla \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de a\u00e7\u0131klar. En yetenekli \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u015ften uzakla\u015ft\u0131r\u0131rsan\u0131z, bu ki\u015filer orant\u0131s\u0131z bir \u015fekilde, t\u00fcm \u00fcretimin yar\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, \u00fcretim kademeli olarak d\u00fc\u015fmez. Tam olarak yar\u0131 yar\u0131ya d\u00fc\u015fer. Ayn\u0131 kural geride kalanlar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir ve bu sarmal kendini tekrarlayarak devam eder.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Varl\u0131klar\u0131n Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda Pareto \u0130lkesi<\/h3>\n\n\n\n<p>Ayn\u0131 mant\u0131k t\u00fcm ekonomilere de uygulanabilir. \u0130\u015fte bu noktada Pareto \u0130lkesi bir merak konusu olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p rahats\u0131z edici bir h\u00e2l al\u0131r. Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde, en zengin y\u00fczde 1\u2019lik kesim 1970\u2019te toplam servetin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 23\u2019\u00fcne sahipti. Ancak bug\u00fcn yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 31-32&#8217;sine sahip. K\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte, en zengin y\u00fczde 1\u2019lik kesim t\u00fcm servetin tahminen y\u00fczde 45-46\u2019s\u0131n\u0131 kontrol ediyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k insanlar\u0131n en yoksul yar\u0131s\u0131 da toplam varl\u0131\u011f\u0131n ancak y\u00fczde 1-2\u2019sine sahip.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsanlar i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak bu durumu s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken bir sorun olarak ele almaya e\u011filimlidir. &nbsp;Ancak en tepedekileri kontrols\u00fcz zenginli\u011fe te\u015fvik eden duygu, di\u011fer her alanda yenilik\u00e7ili\u011fin itici g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Art\u0131k belirli bir b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6tesinde k\u00e2r edemeyen bir \u015firketin, o b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6tesinde geli\u015fmeye devam etmek i\u00e7in pek bir nedeni yoktur. K\u00e2r g\u00fcd\u00fcs\u00fc, daha iyi ila\u00e7lar geli\u015ftirilmesinin ve daha iyi \u00fcr\u00fcnler \u00fcretilmesinin sebebidir. Ayr\u0131ca \u00e7iftliklerin bir nesil \u00f6ncesine k\u0131yasla d\u00f6n\u00fcm ba\u015f\u0131na daha fazla g\u0131da \u00fcretmesinin de nedeni budur. \u0130\u015flevsel bir k\u00e2r g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn ne kadar \u00f6nemli oldu\u011fundan \u015f\u00fcphe mi duyuyorsunuz? O halde \u00f6zel bir i\u015fletmedeki kuyrukla, kimsenin maa\u015f\u0131n\u0131n kuyru\u011fun ne kadar h\u0131zl\u0131 ilerledi\u011fine ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, bir devlet dairesindekini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>Varl\u0131k da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 d\u0131\u015far\u0131dan etkileyerek yapay yolla d\u00fczle\u015ftirme giri\u015fimleri ge\u00e7mi\u015fte ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7land\u0131. Bu t\u00fcr giri\u015fimler en iyi ihtimalle b\u00fcy\u00fcmeyi baltalar, en k\u00f6t\u00fc ihtimalle felaketle sonu\u00e7lan\u0131r. Bunun nedeni tam da karek\u00f6k kural\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gibidir: Bir devlet ya da kurum, en \u00fcretken insanlar\u0131n\u0131 zorla uzakla\u015ft\u0131r\u0131rsa \u00fcretim d\u00fc\u015fmez, \u00e7\u00f6ker. 1930&#8217;larda Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin e\u015fitlik ad\u0131na uygulad\u0131\u011f\u0131 dekulakizasyon politikas\u0131, en ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7ift\u00e7ileri hedef ald\u0131. Ancak sonu\u00e7ta tar\u0131msal \u00fcretimin \u00e7\u00f6kmesine ve milyonlarca insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7an bir k\u0131tl\u0131\u011fa neden oldu. Bu olay, \u00fcretimin yar\u0131s\u0131ndan sorumlu olan insanlar\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131p di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131n bunu telafi etmesini bekledi\u011finizde neler olabilece\u011finin, ger\u00e7ek hayattaki ac\u0131mas\u0131z bir \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Sons\u00f6z<\/h3>\n\n\n\n<p>Ancak b\u00fct\u00fcn bunlar, varl\u0131k e\u015fitsizli\u011finin bir bedeli olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor. Servetin bir kesimde yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ayn\u0131 d\u00f6nemde, yoksul insan say\u0131s\u0131 da h\u0131zla azald\u0131. 30 y\u0131l boyunca g\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 100.000 ki\u015fi a\u015f\u0131r\u0131 yoksulluktan kurtar\u0131ld\u0131. Ayn\u0131 zamanda bebek \u00f6l\u00fcm oran\u0131 y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce yakla\u015f\u0131k %16 iken bug\u00fcn %3&#8217;\u00fcn alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc. Ger\u00e7ekten k\u00f6t\u00fc bir durumda olan insanlara yard\u0131m etmek de\u011ferli bir \u00e7abad\u0131r. Ancak bu yard\u0131m ayn\u0131 dengesiz sistem i\u00e7inde \u00fcretilen servetle finanse ediliyor. Servet yaratma motivasyonunu ortadan kald\u0131rarak varl\u0131\u011f\u0131 yeniden da\u011f\u0131t\u0131rsak, yard\u0131m edilmesi ama\u00e7lanan ki\u015filer de d\u00e2hil, herkesin durumunu daha k\u00f6t\u00fc hale gelir.<\/p>\n\n\n\n<p>Pareto \u0130lkesini bir kez fark etti\u011finizde, art\u0131k onu g\u00f6rmezden gelmek zordur. \u0130\u015fi kimin yapt\u0131\u011f\u0131nda, kimin takdir g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde, hangi \u015firketlerin liderlik de\u011fi\u015fikli\u011finden sa\u011f \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Ayr\u0131ca hangi uluslar\u0131n insanlar\u0131n\u0131 yoksulluktan kurtarmay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131nda ve hangilerinin ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Pareto \u0130lkesi, d\u00fcnyan\u0131n i\u015fleyi\u015f bi\u00e7iminde bir kusur de\u011fildir. Daha \u00e7ok, adil bulsak da bulmasak da, d\u00fcnyan\u0131n her zaman nas\u0131l i\u015fledi\u011finin bir a\u00e7\u0131klamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu makalede ifade edilen g\u00f6r\u00fc\u015fler yazara aittir ve The Epoch Times\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini yans\u0131tmayabilir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-1 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p><em>Yazan:<\/em> Harshit Singh, <a href=\"https:\/\/fee.org\/articles\/the-geometry-of-advantage\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Ekonomik E\u011fitim Vakf\u0131<\/a> (Foundation for Economic Education &#8211; FEE)<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00c7eviren: <\/em>Hatice Atmaca, The Epoch Times T\u00fcrkiye<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir grup \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda yer alm\u0131\u015f olan herkes, rahats\u0131z edici bir \u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc fark etmi\u015ftir. \u0130\u015fin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 az say\u0131da ki\u015fi \u00fcstlenir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k geri kalanlar, en iyi ihtimalle e\u015fit olmayan miktarlarda i\u015fe katk\u0131da bulunur. Hemen hemen her i\u015fyerinde ayn\u0131 \u00f6r\u00fcnt\u00fc ortaya \u00e7\u0131kar. Asl\u0131nda bir avu\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fan, yap\u0131lan i\u015fin \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131ndan sorumludur. Herhangi bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":12379,"featured_media":169124,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Pareto \u0130lkesi","_yoast_wpseo_title":"","_yoast_wpseo_metadesc":"Pareto \u0130lkesi (ya da 80\u2019e 20 kural\u0131): herhangi bir sistemde b\u00fcy\u00fck ihtimalle sonu\u00e7lar\u0131n \u00e7o\u011fu, sistemin k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 taraf\u0131ndan \u00fcretilir.","_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":"","_yoast_wpseo_focuskw_text_input":""},"categories":[519,11359],"tags":[11878,11880,11879,11874,11875,11876,11877],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.0 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Avantaj\u0131n Matemati\u011fi: Pareto \u0130lkesi - The Epoch Times TR<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Pareto \u0130lkesi (ya da 80\u2019e 20 kural\u0131): herhangi bir sistemde b\u00fcy\u00fck ihtimalle sonu\u00e7lar\u0131n \u00e7o\u011fu, sistemin k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 taraf\u0131ndan \u00fcretilir.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Avantaj\u0131n Matemati\u011fi: Pareto \u0130lkesi - The Epoch Times TR\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pareto \u0130lkesi (ya da 80\u2019e 20 kural\u0131): herhangi bir sistemde b\u00fcy\u00fck ihtimalle sonu\u00e7lar\u0131n \u00e7o\u011fu, sistemin k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 taraf\u0131ndan \u00fcretilir.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"The Epoch Times TR\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/theepochtimestr\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-24T08:46:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-24T08:49:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"673\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Hatice Atmaca\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@TheEpochTimesTR\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@TheEpochTimesTR\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Hatice Atmaca\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi\"},\"author\":{\"name\":\"Hatice Atmaca\",\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/#\/schema\/person\/a515b4166e91977b7e9f483ceb142459\"},\"headline\":\"Avantaj\u0131n Matemati\u011fi: Pareto \u0130lkesi\",\"datePublished\":\"2026-07-24T08:46:35+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-24T08:49:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi\"},\"wordCount\":1780,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417.png\",\"keywords\":[\"Bile\u015fik faiz\",\"\u00c7an e\u011frisi\",\"Matta Etkisi\",\"Pareto\",\"Pareto \u0130lkesi\",\"varl\u0131k e\u015fitsizli\u011fi\",\"Varl\u0131klar\u0131n Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131\"],\"articleSection\":[\"ED\u0130T\u00d6R\u00dcN SE\u00c7\u0130M\u0130\",\"Felsefe\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi\",\"url\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi\",\"name\":\"Avantaj\u0131n Matemati\u011fi: Pareto \u0130lkesi - The Epoch Times TR\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417.png\",\"datePublished\":\"2026-07-24T08:46:35+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-24T08:49:48+00:00\",\"description\":\"Pareto \u0130lkesi (ya da 80\u2019e 20 kural\u0131): herhangi bir sistemde b\u00fcy\u00fck ihtimalle sonu\u00e7lar\u0131n \u00e7o\u011fu, sistemin k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 taraf\u0131ndan \u00fcretilir.\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417.png\",\"width\":1200,\"height\":673},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/\",\"name\":\"The Epoch Times TR\",\"description\":\"De\u011fi\u015fen D\u00fcnyam\u0131za Taze Bir Bak\u0131\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/#organization\",\"name\":\"The EpochTimes T\u00fcrkiye\",\"url\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/ET-Logo-YG.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/ET-Logo-YG.jpg\",\"width\":346,\"height\":29,\"caption\":\"The EpochTimes T\u00fcrkiye\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/theepochtimestr\",\"https:\/\/x.com\/TheEpochTimesTR\",\"https:\/\/www.instagram.com\/epochtimestr\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/#\/schema\/person\/a515b4166e91977b7e9f483ceb142459\",\"name\":\"Hatice Atmaca\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dd49aabd0aeaecbc0ecbce954119ae42?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dd49aabd0aeaecbc0ecbce954119ae42?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Hatice Atmaca\"},\"url\":\"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/author\/hatice\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Avantaj\u0131n Matemati\u011fi: Pareto \u0130lkesi - The Epoch Times TR","description":"Pareto \u0130lkesi (ya da 80\u2019e 20 kural\u0131): herhangi bir sistemde b\u00fcy\u00fck ihtimalle sonu\u00e7lar\u0131n \u00e7o\u011fu, sistemin k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 taraf\u0131ndan \u00fcretilir.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Avantaj\u0131n Matemati\u011fi: Pareto \u0130lkesi - The Epoch Times TR","og_description":"Pareto \u0130lkesi (ya da 80\u2019e 20 kural\u0131): herhangi bir sistemde b\u00fcy\u00fck ihtimalle sonu\u00e7lar\u0131n \u00e7o\u011fu, sistemin k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 taraf\u0131ndan \u00fcretilir.","og_url":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi","og_site_name":"The Epoch Times TR","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/theepochtimestr","article_published_time":"2026-07-24T08:46:35+00:00","article_modified_time":"2026-07-24T08:49:48+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":673,"url":"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417.png","type":"image\/png"}],"author":"Hatice Atmaca","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@TheEpochTimesTR","twitter_site":"@TheEpochTimesTR","twitter_misc":{"Yazan:":"Hatice Atmaca","Tahmini okuma s\u00fcresi":"8 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi"},"author":{"name":"Hatice Atmaca","@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/#\/schema\/person\/a515b4166e91977b7e9f483ceb142459"},"headline":"Avantaj\u0131n Matemati\u011fi: Pareto \u0130lkesi","datePublished":"2026-07-24T08:46:35+00:00","dateModified":"2026-07-24T08:49:48+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi"},"wordCount":1780,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417.png","keywords":["Bile\u015fik faiz","\u00c7an e\u011frisi","Matta Etkisi","Pareto","Pareto \u0130lkesi","varl\u0131k e\u015fitsizli\u011fi","Varl\u0131klar\u0131n Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131"],"articleSection":["ED\u0130T\u00d6R\u00dcN SE\u00c7\u0130M\u0130","Felsefe"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi","url":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi","name":"Avantaj\u0131n Matemati\u011fi: Pareto \u0130lkesi - The Epoch Times TR","isPartOf":{"@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417.png","datePublished":"2026-07-24T08:46:35+00:00","dateModified":"2026-07-24T08:49:48+00:00","description":"Pareto \u0130lkesi (ya da 80\u2019e 20 kural\u0131): herhangi bir sistemde b\u00fcy\u00fck ihtimalle sonu\u00e7lar\u0131n \u00e7o\u011fu, sistemin k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 taraf\u0131ndan \u00fcretilir.","inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/avantajin-matematigi-pareto-ilkesi#primaryimage","url":"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417.png","contentUrl":"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/image-417.png","width":1200,"height":673},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/#website","url":"https:\/\/epochtimestr.com\/","name":"The Epoch Times TR","description":"De\u011fi\u015fen D\u00fcnyam\u0131za Taze Bir Bak\u0131\u015f","publisher":{"@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/epochtimestr.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/#organization","name":"The EpochTimes T\u00fcrkiye","url":"https:\/\/epochtimestr.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/ET-Logo-YG.jpg","contentUrl":"https:\/\/epochtimestr.com\/wp-content\/uploads\/2011y\/ET-Logo-YG.jpg","width":346,"height":29,"caption":"The EpochTimes T\u00fcrkiye"},"image":{"@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/theepochtimestr","https:\/\/x.com\/TheEpochTimesTR","https:\/\/www.instagram.com\/epochtimestr"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/#\/schema\/person\/a515b4166e91977b7e9f483ceb142459","name":"Hatice Atmaca","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/epochtimestr.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dd49aabd0aeaecbc0ecbce954119ae42?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dd49aabd0aeaecbc0ecbce954119ae42?s=96&d=mm&r=g","caption":"Hatice Atmaca"},"url":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/author\/hatice"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169123"}],"collection":[{"href":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12379"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=169123"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169123\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":169125,"href":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169123\/revisions\/169125"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/169124"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=169123"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=169123"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/epochtimestr.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=169123"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}