Evren durmaz. D\u00fcnya kendi ekseninde d\u00f6ner, G\u00fcne\u015f’in \u00e7evresinde dola\u015f\u0131r; galaksiler birbirlerinden uzakla\u015f\u0131rken atomlar\u0131n i\u00e7inde elektronlar durmaks\u0131z\u0131n hareket eder. Da\u011f gibi g\u00f6r\u00fcnen ta\u015f\u0131n i\u00e7inde bile g\u00f6r\u00fcnmeyen bir devinim vard\u0131r. Do\u011fada mutlak bir durgunluk yoktur. Ya\u015fam, hareketin ba\u015fka ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k insan, hareket eden bir evrende zaman zaman durmay\u0131 se\u00e7er. Bedeni y\u00fcr\u00fcr ama d\u00fc\u015f\u00fcncesi ayn\u0131 yerde kal\u0131r. G\u00f6zleri gelece\u011fe bakar ama zihni ge\u00e7mi\u015fin g\u00f6lgesinden \u00e7\u0131kamaz. Bazen korku, bazen al\u0131\u015fkanl\u0131k, bazen de konfor, g\u00f6r\u00fcnmez bir a\u011f\u0131rl\u0131k gibi omuzlar\u0131na \u00e7\u00f6ker. \u0130\u015fte buna yaln\u0131zca fizik de\u011fil, hayat da atalet der.<\/p>\n\n\n\n
Newton, y\u00fczy\u0131llar \u00f6nce bir cismin d\u0131\u015far\u0131dan bir kuvvet uygulanmad\u0131k\u00e7a bulundu\u011fu durumu koruyaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti. Bu yasa yaln\u0131zca ta\u015flar\u0131, arabalar\u0131 ya da gezegenleri a\u00e7\u0131klamaz. \u0130nsan da \u00e7o\u011fu zaman kendi al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n y\u00f6r\u00fcngesinde d\u00f6ner. D\u00fc\u015f\u00fcncelerini de\u011fi\u015ftirmek, yeni bir yola \u00e7\u0131kmaktan daha zordur. \u00c7\u00fcnk\u00fc zihnin de bir ataleti vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu y\u00fczden baz\u0131 insanlar y\u0131llarca ayn\u0131 s\u00f6z\u00fc tekrar eder, ayn\u0131 yolu y\u00fcr\u00fcr, ayn\u0131 yanl\u0131\u015flar\u0131 yapar. De\u011fi\u015fmek istemediklerinden de\u011fil de\u011fi\u015fmenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa inanmad\u0131klar\u0131ndan. \u0130\u015fte burada fizik, psikolojinin kap\u0131s\u0131n\u0131 aralar.<\/p>\n\n\n\n
Psikolog Martin Seligman’\u0131n “\u00f6\u011fretilmi\u015f \u00e7aresizlik” ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi durum da buna benzer. \u0130nsan, defalarca ba\u015far\u0131s\u0131z olunca bir s\u00fcre sonra denemekten vazge\u00e7er. Kap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131k oldu\u011fu h\u00e2lde kafesten \u00e7\u0131kmayan ku\u015f gibi… Zinciri \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f oldu\u011fu h\u00e2lde ayn\u0131 kaz\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu sanan fil gibi… Onu tutan art\u0131k ip de\u011fil, zihnidir.<\/p>\n\n\n\n
Belki de en a\u011f\u0131r atalet, bedenin de\u011fil umudun hareketsizli\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsan\u0131n yaln\u0131zca bedeni yorulmaz, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de yorulur. Her g\u00fcn ayn\u0131 c\u00fcmleleri kuran, ayn\u0131 haberleri izleyen, ayn\u0131 insanlarla ayn\u0131 konular\u0131 konu\u015fan zihin, bir s\u00fcre sonra yeni bir d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretmekte zorlan\u0131r. Oysa beyin de kaslar gibidir, kullan\u0131lmad\u0131k\u00e7a g\u00fc\u00e7 kaybeder. Merak edilmeyen bilgi unutulur, sorulmayan soru k\u00f6relir, kurulmam\u0131\u015f hayaller ise zamanla hi\u00e7 kurulmam\u0131\u015f gibi sessizce yok olur. Zihinsel atalet, \u00e7o\u011fu zaman fark edilmeden ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n
Ruhsal atalet daha sessizdir. \u0130nsan sabah uyan\u0131r, i\u015fine gider, g\u00f6revlerini yapar, ak\u015fam evine d\u00f6ner. D\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda her \u015fey normal g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Oysa i\u00e7inde uzun zamand\u0131r a\u00e7\u0131lmayan bir pencere vard\u0131r. Sevin\u00e7ler azal\u0131r, heyecanlar s\u0131radanla\u015f\u0131r, umutlar ertelenir. Ya\u015famak devam eder; fakat insan, hayat\u0131n i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcrken hayat\u0131n kendisine dokunamaz. \u0130\u015fte en derin sessizliklerden biri budur.<\/p>\n\n\n\n
Duygusal atalet ise sevgiyi bile yava\u015flat\u0131r. Bir zamanlar heyecanla dinledi\u011fimiz bir dostu dinlememeye, te\u015fekk\u00fcr etmeyi ertelemeye, \u00f6z\u00fcr dilemekten ka\u00e7\u0131nmaya ba\u015flar\u0131z. Sevgimizi g\u00f6stermeyi sonraya b\u0131rak\u0131r\u0131z. Oysa ertelenen yaln\u0131zca bir s\u00f6z de\u011fildir, bazen bir \u00f6m\u00fcrd\u00fcr. Nice k\u0131rg\u0131nl\u0131klar konu\u015fulmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fcr, nice dostluklar ihmal edildi\u011fi i\u00e7in sessizce uzakla\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bireysel atalet, zamanla toplumsal atalete d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Sorgulamayan bireylerden olu\u015fan toplumlar, de\u011fi\u015fimin \u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fcnmez duvarlar \u00f6rer. “B\u00f6yle gelmi\u015f, b\u00f6yle gider.” c\u00fcmlesi, yaln\u0131zca bir al\u0131\u015fkanl\u0131k de\u011fil, bazen bir toplumun en a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fc olur. Oysa tarih, bu y\u00fck\u00fc omuzlar\u0131ndan atan insanlar\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yollarla ilerlemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Mustafa Kemal Atat\u00fcrk’\u00fcn en b\u00fcy\u00fck m\u00fccadeleleri, yaln\u0131zca cephelerde verilen sava\u015f de\u011fildi. O, d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00f6n\u00fcndeki ataleti de k\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Harf devrimi, e\u011fitim seferberli\u011fi, bilim ve akl\u0131 rehber edinme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131; hepsi, dura\u011fanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 at\u0131lm\u0131\u015f cesur ad\u0131mlard\u0131. “Hayatta en hakiki m\u00fcr\u015fit ilimdir.” s\u00f6z\u00fc, yaln\u0131zca bilimi \u00f6vmek i\u00e7in de\u011fil; d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen, ara\u015ft\u0131rmayan ve sorgulamayan toplumlar\u0131n yerinde sayaca\u011f\u0131n\u0131 anlatmak i\u00e7in de s\u00f6ylenmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n
Albert Einstein, “Ayn\u0131 \u015feyleri yap\u0131p farkl\u0131 sonu\u00e7 beklemek ak\u0131lc\u0131l\u0131k de\u011fildir.” derken, asl\u0131nda al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n g\u00f6r\u00fcnmez zincirlerine dikkat \u00e7ekiyordu. Mevl\u00e2n\u00e2 ise, “D\u00fcnle beraber gitti canca\u011f\u0131z\u0131m, ne kadar s\u00f6z varsa d\u00fcne ait. \u015eimdi yeni \u015feyler s\u00f6ylemek laz\u0131m.” diyerek de\u011fi\u015fimin ruhunu hat\u0131rlat\u0131yordu. Farkl\u0131 \u00e7a\u011flarda ya\u015fam\u0131\u015f bu insanlar, ayn\u0131 ger\u00e7e\u011fin etraf\u0131nda bulu\u015fuyordu: Hayat, hareket edene kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7ar.<\/p>\n\n\n\n
Belki de atalet, insan\u0131n g\u00f6r\u00fcnmeyen g\u00f6lgesidir. Biz y\u00fcr\u00fcd\u00fck\u00e7e pe\u015fimizden gelir ama durdu\u011fumuzda \u00f6n\u00fcm\u00fcze ge\u00e7er. O zaman g\u00f6lge, y\u00f6n\u00fcm\u00fcz\u00fc belirlemeye ba\u015flar. \u0130\u015fte tam o anda kendimize \u015fu soruyu sormam\u0131z gerekir: Beni durduran ger\u00e7ekten ko\u015fullar m\u0131, yoksa al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnceler mi?<\/p>\n\n\n\n
Bir dereyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn… \u00d6n\u00fcne \u00e7\u0131kan kayalar\u0131 a\u015far, yol bulamazsa yeni bir yatak a\u00e7ar, bazen sessizce s\u00fcz\u00fcl\u00fcr, bazen co\u015fkuyla \u00e7a\u011flar, ama hi\u00e7bir zaman akmaktan vazge\u00e7mez. Belki de do\u011fan\u0131n bize en b\u00fcy\u00fck dersi budur. Ya\u015fam, durmakta de\u011fil akmakta, de\u011fi\u015fmekte ve yeniden ba\u015flayabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Ve belki de insan\u0131n en b\u00fcy\u00fck yolculu\u011fu bir ad\u0131m ileri atmak de\u011fil o ad\u0131m\u0131 y\u0131llard\u0131r atmamas\u0131na sebep olan g\u00f6r\u00fcnmez ataleti fark edebilmektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc de\u011fi\u015fim \u00f6nce ayaklarda de\u011fil d\u00fc\u015f\u00fcncede ba\u015flar. D\u00fc\u015f\u00fcnce harekete ge\u00e7ti\u011finde ise insan\u0131n \u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131lmayacak yol yoktur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Evren durmaz. D\u00fcnya kendi ekseninde d\u00f6ner, G\u00fcne\u015f’in \u00e7evresinde dola\u015f\u0131r; galaksiler birbirlerinden uzakla\u015f\u0131rken atomlar\u0131n i\u00e7inde elektronlar durmaks\u0131z\u0131n hareket eder. Da\u011f gibi g\u00f6r\u00fcnen ta\u015f\u0131n i\u00e7inde bile g\u00f6r\u00fcnmeyen bir devinim vard\u0131r. Do\u011fada mutlak bir durgunluk yoktur. Ya\u015fam, hareketin ba\u015fka ad\u0131d\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k insan, hareket eden bir evrende zaman zaman durmay\u0131 se\u00e7er. Bedeni y\u00fcr\u00fcr ama d\u00fc\u015f\u00fcncesi ayn\u0131 yerde kal\u0131r. […]<\/p>\n","protected":false},"author":14014,"featured_media":167543,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"atalet","_yoast_wpseo_title":"","_yoast_wpseo_metadesc":"Da\u011f gibi g\u00f6r\u00fcnen ta\u015f\u0131n i\u00e7inde bile g\u00f6r\u00fcnmeyen bir devinim vard\u0131r. Do\u011fada mutlak bir durgunluk yoktur. Ya\u015fam, hareketin ba\u015fka ad\u0131d\u0131r.","_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":"","_yoast_wpseo_focuskw_text_input":""},"categories":[11464],"tags":[11729,11752],"yoast_head":"\n