Türkiye’nin önde gelen tarihçisi ve yazarı Prof. Dr. İlber Ortaylı yaşamını yitirdi.
Sağlık sorunları nedeniyle birkaç gündür Koç Üniversitesi Hastanesi’nde tedavi gören 78 yaşındaki Ortaylı, bugün hayata veda etti.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu sosyal medya hesabından taziye mesajı paylaştı. Memişoğlu paylaşımında, “Türkiye büyük bir değerini, bir tarih dâhisini yitirdi. Kıymetli hocamız Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın vefatını büyük bir üzüntüyle öğrendim. Mekânı cennet, makamı âli olsun” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. İlber Ortaylı Kimdir?
Türk tarihçi, akademisyen ve yazarı İlber Ortaylı 21 Mayıs 1947 doğumludur; Türk Tarih Kurumu şeref üyesidir. Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyesi ve Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu üyesidir.
Annesi Şefika Ortaylı (1918-2020), Kafkasyalı Karaçay asıllıdır. Kırım’ın önde gelen asilzade ailelerinden Karaşay ve Çarlar’ın prenslik verdiği ve Kırım mirzalarından olan Şirinski ailesindendir. Stalingrad’da Rus Dili ve Edebiyatı okumuştur. Babası Kemal Ortaylı ise Kırım doğumlu, Türkçeye Kırım tarihi ve Tatarlar üzerine eserler ve makaleler çevirmiş bir uçak mühendisidir. Annesi Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümünde yıllarca hocalık yapmıştır. Ortaylı, Türkçe, Almanca ve Rusçanın konuşulduğu ev ortamında büyümüştür. Enver, Emeldar ve Nuriye adlarında üç kardeşi vardır.
1965 yılında Ankara Atatürk Lisesi’nden mezun olan Ortaylı, 1970 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümünü bitirdi.
Viyana Üniversitesi’nde Slav ve Doğu Avrupa dilleri hakkında öğrenim gördü. Yüksek lisans çalışmasını Chicago Üniversitesinde Halil İnalcık ile yaptı. “Tanzimat sonrası mahallî idareler” başlıklı tezi ile Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde 1974 yılında doktor, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” adlı çalışmasıyla 1979’da aynı fakültede doçent oldu.
Görevleri
Üniversitelere uygulanan siyasi yaptırımlara tepki olarak görevinden istifa etti. Bu dönemde Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Strazburg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus’ta ders, seminer ve konferanslar verdi.
1989’da Türkiye’ye dönerek profesör oldu. 1989-2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde İdare Tarihi Anabilim Dalı başkanlığını yaptı.
2002 yılında Galatasaray, 2004 yılında ise Bilkent Üniversitesi’nde konuk öğretim üyesi olarak dersler verdi.
2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesi Müdürü oldu. Yedi yıl bu görevde kalan Ortaylı, 2012 yılında yaş haddinden emekli oldu.
Ortaylı halen Galatasaray Üniversitesi ve MEF Üniversitesi Hukuk Fakültelerinde, Türk Hukuk Tarihi dersleri vermeye devam ediyordu. Galatasaray Üniversitesi senatosu üyesidir. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Hukuk Tarihi Anabilim Dalı üyesiydi.
Almanca, Rusça, İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Farsça ve Latince bilen Ortaylı, sadece akademik çevrelerin değil geniş halk kitlesinin de yakından tanıdığı ve sevdiği bir isimdi. Televizyon programları ve konferanslarıyla tarihi milyonlara sevdirdi.
Eserleri ve Ödülleri
Bilimsel çalışmaları dışında popüler tarihi de kaleme aldığı 56 eseri, yıllarca çok satanlar arasında yer almıştır.
İlber Ortaylı, “Osmanlı Tarihinde Aile” isimli eserinin yanı sıra, tarih alanında 1970’li yılların başlarından itibaren yaptığı çalışmalarıyla birçok ödül kazandı. Yayınladığı makale ve kitapları, tarih biliminin yaygınlaştırılması çabaları, tarihi her yaştan Türk insanına sevdirme konusundaki faaliyetleri, yurt dışındaki bilimsel etkinlikleri ve Türk tarihçiliğinin uluslararası alanda önemli bir ismi olması da göz önüne alınarak tarih dalında 2001 Aydın Doğan Ödülü’ne layık bulundu.
2006 yılında İtalya’da Lazio bölge yönetiminin başlattığı ve her yıl devam etmesi öngörülen Akdeniz Festivali’nde toplumsal ve kültürel tarih alanındaki “Avrupa ile Akdeniz arasında Lazio” ödülünün Prof. Dr. İlber Ortaylı’ya verilmesi uygun görülmüştür. 2007 yılında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin imzasıyla Rusya tarafından Rus dilini ve kültürel mirasını yayan, ülkelerin ve halkların birbirlerine yaklaşmasını sağlayan kişilere verilen Puşkin Madalyası’na Türkiye’den Ortaylı layık görülmüştür. 2017 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülüne hak kazandı.