Türkiye Sınırları İçindeki Üçağızlı Mağaralarında Yapılan Keşifler
MÖ 42 bin ile 75 bin yıl öncesine ait Üçağızlı Mağaraları Neandertaller ve insanlar arasında ortak bir kültüre işaret ediyor.
On binlerce yıl önce, kendi türümüz olan Homo sapiens, Neandertaller (Homo neanderthalensis) ile birlikte yaşamıştır. Günümüzde yaşayan birçoğumuz az miktarda neandertal DNA‘sı taşıyoruz. Bu da iki türün sadece aynı topraklarda yaşamakla kalmayıp çok daha fazlasını paylaştığını gösteriyor. Şimdi, çığır açan bir arkeolojik keşif, iki türün sadece yollarının kesişmediğini, muhtemelen 20.000 yıldan fazla süren ortak bir kültürü paylaştıklarını ortaya koydu.
İnsanlar, Afrika’dan Çıkış olayı sırasında asıl yurtları olan Afrika’dan dünyanın diğer bölgelerine göç ettiler. Ancak bu döneme ait insan fosilleri, Afrika ve Avrasya arasındaki ana koridor olan Levant’ta oldukça azdı. Hem modern insanlara hem de neandertallere dair daha fazla kanıt arayışında olan uluslararası bir araştırma ekibi kazı çalışmaları için Türkiye’nin güneyindeki Üçağızlı II Mağarası’na gitti. Ekipte Kyoto Üniversitesi de dahil olmak üzere Türkiye, Fransa ve Japonya’dan bilim insanları bulunuyor.
Araştırmacılar, hem neandertallerin hem de modern insanların, gıda olarak neredeyse hiçbir değeri olmayan ve daha önce yalnızca modern insanlarla ilişkilendirilen belirli bir deniz kabuğu türünü seçici olarak topladığını buldu. Faydasız, potansiyel olarak sembolik bir nesneye yönelik bu ortak tercih, türler arası engelleri aşarak biyolojik ayrımı aşan kültürel bir alışverişin gerçekleştiğini düşündürmektedir.
Kyoto Üniversitesi’nden araştırmacı yazar Naoki Morimoto, “Bulgularımız derin bir kültürel etkileşime işaret ediyor. Bu iki farklı ancak yakından ilişkili insan grubu sadece aynı ortama uyum sağlamakla kalmadılar: muhtemelen sembolik tercihleri de paylaşıyorlardı.” diyor.
Neandertaller ve modern insanların aynı coğrafyayı paylaşmaktan çok daha fazlasını paylaştığı anlaşılıyor. Güney Türkiye’deki bir mağarada yapılan yeni bir çalışma, her iki grubun da binlerce yıl boyunca çarpıcı derecede benzer şekillerde yaşadığını ve hatta sembolik gelenekleri paylaştığını öne sürüyor.
Bulgular, Geç Pleistosen döneminde Afrika ve Avrasya arasında önemli bir geçiş yolu olan Türkiye’nin Akdeniz kıyısındaki Üçağızlı II Mağarası’ndan geliyor. PNAS’ta yayınlanan çalışma, modern insanların Afrika’dan yayılması sırasında Neandertaller ve Homo sapiens’in nasıl etkileşimde bulunduğu hakkındaki uzun süredir devam eden tartışmaya yeni kanıtlar ekliyor.
Uluslararası bir ekip, beş yıl boyunca mağarayı milimetre hassasiyetinde katman katman kazdı. Hem Neandertaller hem de modern insanlar tarafından bırakılan fosilleri, taş aletleri, hayvan kemiklerini ve deniz kabuklarını ortaya çıkardılar. Neandertaller ve modern insanlar mağarada farklı zamanlarda yaşamış olsalar da, izleri çarpıcı derecede benzer görünüyordu.
Ekip, fosilleşmiş dişlerin iç yapısını inceleyerek fosilleri tanımladı. Tarihlendirme testleri, Neandertallerin mağarayı yaklaşık 77.000 ila 59.000 yıl önce kullandığını gösterdi. Homo sapiens ise yaklaşık 59.000 ila 47.000 yıl önce burada yaşamıştır.
Sonuçlar, Orta Doğu’daki diğer bölgelerden elde edilen artan kanıtlarla örtüşüyor. İsrail’deki Tinshemet Mağarası’nda yapılan araştırmalar, Neandertaller ve modern insanlar arasında benzer ortak davranış belirtileri buldu. Fransa’daki Mandrin Mağarası ise farklı bir hikaye anlatıyor. Orada, iki grup farklı zamanlarda aynı yerde yaşamış ancak aynı ortak kültür modelini bırakmamışlar.
Üçağızlı II Mağarası’ndaki çalışmalar devam ederken, bu alan arkeologlara Neandertallerin yaklaşık 40.000 yıl önce ortadan kaybolmasından önceki yaşam hakkında daha net bir bakış açısı sunuyor. (Kaynak. Kyoto Üniversitesi & Dario Radley)