Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 13 Ağustos’ta Japonya’nın Etorofu olarak adlandırdığı tartışmalı Kuril Adalarından biri olan Iturup Adası’nı ziyaret etti. Ancak ziyaret, Japonya’dan sert tepki gördü ve Moskova ile Tokyo arasındaki gerilimi artırdı. Ancak Çin yönetimi, ziyaretin ardından Rusya ile ortak açıklama yayımladı. Analistler, bu adımı Çin ve Rusya’nın bölgesel stratejisinin parçası olarak değerlendiriyor. Buna göre iki ülke, ABD ve Japonya ittifakına karşı konumlarını güçlendirmeyi hedefliyor.
Kuril Adaları, Japonya’nın ana adalarına yakın stratejik bir bölgede yer alıyor. Eski Sovyetler Birliği, adaları 1945’te Japonya’nın teslimiyetinin ardından ilhak etti. Rusya’nın o tarihten beri adaların kontrolünü elinde tutmasına rağmen Japonya, adaları Kuzey Toprakları kapsamında kendi toprağı sayıyor. İki ülke, İkinci Dünya Savaşı sonrası resmi bir barış anlaşması imzalamadı. Dolayısıyla adaların egemenliği konusundaki anlaşmazlık bugüne kadar çözülemedi.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, ziyareti kabul edilemez olarak nitelendirdi. Japonya Dışişleri Bakanlığı, Rusya’nın Tokyo Büyükelçisi Nikolai Nozdrev’i çağırdı. Bununla birlikte Rusya Büyükelçiliği, uluslararası hukuki gerekçelerle, adaların Rusya’nın ayrılmaz parçası olduğunu açıkladı.
Çin – Rusya ortak açıklaması
Nozdrev ve Çin’in Japonya Büyükelçisi Wu Jianghao, ülkeleri adına ortak açıklama yaptı. Açıklamada, İkinci Dünya Savaşı sonuçlarını değiştirme girişimlerine karşı çıkıldı. Bu yaklaşım, Moskova’nın Japonya’nın ada taleplerini reddeden söylemiyle örtüşüyor. Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Guo Jiakun, Rusya ve Japonya’nın Kuril meselesini dostane görüşmelerle çözmesini istedi. Ayrıca Guo, Japonya’nın İkinci Dünya Savaşı sonuçlarına saygı göstermesi gerektiğini belirtti.
Analistler, Çin’in tutumunu ABD-Japonya ittifakına karşı bölgesel işbirliği çerçevesinde değerlendiriyor.