Hukuk sistemimiz, bireylerin haklarını korumak ve onları yaşanabilecek mağduriyetlerden uzak tutmak için tasarlanmıştır. Bu sistemin en önemli basamaklarından biri de “vesayet” kurumudur. Ancak bazen tıbbi süreçlerin karmaşıklığı ile bireyin yaşamındaki gerçeklikler arasındaki boşluk, doğru kararların alınmasını zorlaştırabilir.
Raporlar Bir İnsanı Tam Olarak Anlatabilir mi?
Bir sağlık kurulu raporu, kağıt üzerinde net veriler sunsa da o verilerin arkasındaki “insan hikayesini” her zaman tam olarak yansıtmayabilir. Bir kişinin Türkçe diline hakimiyetinin sınırlı olması, işitme kaybı yaşaması veya kendini ifade ederken karşılaştığı iletişim bariyerleri, standart “mental testlerin” sonuçlarını doğrudan etkileyebilir.
Bu noktada sormamız gereken soru şudur: Eğer bir kişi duyduğunu anlamıyor veya dil farkı nedeniyle yönergelere yanıt veremiyorsa, yapılan test onun zihinsel kapasitesini mi ölçüyor, yoksa sadece iletişim engelini mi?
İletişim Engelinin Gölgesinde Kalan Gerçekler
İşitme kaybı veya dil bariyeri gibi fizyolojik ve kültürel faktörler, klinik değerlendirmelerde “karıştırıcı değişkenler” olarak adlandırılır. Eğer bu unsurlar göz ardı edilirse, alınan “vasi tayini” veya “hafif demans” gibi kararlar, bireyin gerçek durumunu yansıtmaktan uzaklaşabilir. Adaletin temel taşı “hakkaniyet” ise, her bireyin kendi dilinde ve kendi dünyasında anlaşıldığından emin olunması bir zorunluluktur.
Hakkınızı Arayın, Sesinizi Yükseltin
Eğer bir raporun, kişinin gerçek yaşam koşullarını yansıtmadığına dair ciddi şüpheleriniz varsa, hukuk sistemimiz bu durumu düzeltmek için yollar sunar. İlgili mahkemeye başvurarak,
- Durumun yeniden gözden geçirilmesini talep etmek,
- İşitme kaybı veya dil bariyeri gibi etkenlerin test sonucuna olan etkisini belgelemek,
- Mümkünse tercüman desteği veya yardımcı araçlarla (işitme cihazı vb.) yeniden muayene talep etmek, en temel hakkınızdır.
İnsan Odaklı Adalet
Vesayet süreci, bir kişiyi kısıtlamak için değil, onun hayatını kolaylaştırmak ve haklarını korumak içindir. Bu nedenle, sürecin her aşamasında “insanı” merkeze koymak gerekir. Bir dilekçe ile mahkemeye başvurmak, sadece bir kağıt parçasına yazılmış bir istek değil, sevdiğiniz bir insanın durumunun “gerçekten” anlaşılmasını sağlama çabasıdır.
Hukuk, bireyin sessiz çığlığını duymakla yükümlüdür. Eğer babanızın durumu, iletişim engelleri yüzünden yanlış bir perspektiften değerlendirildiyse, bu engelleri aşmak için hukuki yolları kullanmaktan çekinmeyin. Çünkü en doğru karar, kişinin hem zihinsel hem de fiziksel dünyasının bir bütün olarak görüldüğü karardır.
Adalet sadece belgelerde değil, o belgelerin arkasındaki insanın gerçek sesinde saklıdır.