İran Nükleer Tesislerinin Denetimini Engelliyor

ABD hava saldırılarından önce İran'ın İsfahan kentindeki İsfahan Nükleer Teknoloji Merkezi'ni gösteren uydu görüntüsü. 16 Haziran 2025. (Fotoğraf: Maxar Technologies, Reuters, The Epoch Times aracılığıyla)
ABD hava saldırılarından önce İran’ın İsfahan kentindeki İsfahan Nükleer Teknoloji Merkezi’ni gösteren uydu görüntüsü. 16 Haziran 2025. (Fotoğraf: Maxar Technologies, Reuters, The Epoch Times aracılığıyla)

ABD hava saldırılarından önce İran’ın İsfahan kentindeki İsfahan Nükleer Teknoloji Merkezi’ni gösteren uydu görüntüsü. 16 Haziran 2025. (Fotoğraf: Maxar Technologies, Reuters, The Epoch Times aracılığıyla)

İran 15 Kasım’da, savaş sona ermeden nükleer tesislerine Birleşmiş Milletler denetçilerinin girişine izin vermeyeceğini açıkladı. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), Haziran 2025’ten beri tesislere erişim istiyor. Ancak İran, ajansın bu yöndeki taleplerini defalarca reddetti.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, konuya ilişkin açıklamasında, denetim taleplerinin amacını sorguladıklarını belirtti. Fars Haber Ajansı’nın, 15 Kasım’da yayımladığı açıklamada Garibabadi, UAEA’nın hasarlı tesisleri ziyaret etmek istediğini söyledi. Ayrıca Atom Enerjisi Ajansının, Amerikan silahlarının etkinliğini değerlendirmeyi amaçladığını iddia etti. Garibabadi, İran’ın şartları karşılanmadan denetçilere izin vermeyeceğini vurguladı. Ayrıca savaşın kalıcı olarak sona ermesini şart koştu.

The Epoch Times’ın UAEA’dan açıklama istemesine rağmen ajans, yayın saatine kadar yanıt vermedi.

İran, yaptırımların kaldırılması ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması dâhil, yedi şart öne sürdü. Tahran yönetimi, denetçilerin ülkeye girişi için ayrıca savaş tazminatı ödenmesini de talep ediyor.

Tahran yönetimi, zenginleştirilmiş uranyumu yurt dışına göndermeyi reddederek, bu malzemenin yerel nükleer projelerde kullanılacağını açıkladı. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, 11 Kasım’da El Mayadin televizyonuna açıklama yaptı. Rusya daha önce uranyumu İran dışına çıkarmayı teklif etmişti. Ancak Rızai, nükleer enerjiyle çalışan gemiler ve denizaltılar geliştirmek istediklerini belirtti.

Trump yönetimi, İran’ın nükleer programını yeniden kurmasına engel olmayı hedefliyor. ABD kuvvetleri, Haziran 2025’te Fordo, Natanz ve İsfahan nükleer tesislerini vurmuştu.

UAEA Başkanı Saldırıları Eleştirdi

Garibabadi, UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi’yi de eleştirerek, ABD’nin İran’a düzenlediği saldırıları kınamamasını sorguladı.

Ancak Grossi, Haziran 2025’teki saldırıları ciddi endişe verici olarak nitelendirmişti. Ayrıca nükleer tesislerin hiçbir koşulda hedef alınmaması gerektiğini söylemişti.

Grossi, 27 Ekim’de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne, UAEA’nın hasarlı tesislerde onarım faaliyeti tespit etmediğini açıkladı. Ancak gerçek durumu doğrulamak için tesislere erişimin şart olduğunu vurguladı. Ayrıca İran’ın Fordo, Natanz ve İsfahan tesislerine erişim sağlamadığını belirtti. Hondon Ağır Su Araştırma Reaktörü için de bilgi verilmediğini sözlerine ekledi.

Grossi, UAEA’nın özellikle nükleer malzemelerin güvence altında olduğunu doğrulaması gerektiğini ifade etti.

Yanıt Ver

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.