Küba yönetimi, petrol ve doğal gaz sektörünü özelleştirmek amacıyla 19 Ekim 2026’da yürürlüğe girecek yeni bir yasa duyurdu. Yasa, ülkedeki enerji kaynaklarının devlet mülkiyetinde kalmasını öngörüyor.
Komünist yönetim, yakıt kıtlığı ve elektrik kesintileriyle mücadele edebilmek için yerli ve yabancı özel şirketlerin sektöre katılımını kolaylaştırmayı hedefliyor. Öte yandan ülkedeki altyapının yıpranması ve ABD’nin yakıt ablukası, enerji krizini derinleştiriyor.
Küba Enerji ve Madenler Bakanlığı, hidrokarbonlar üzerindeki egemenliğin iş birliğiyle bağdaşabileceğini belirtti. 13 Ekim’de ülkenin Resmî Gazetesi’nde yayımlanan yeni yasa, 1938 ve 1959 tarihli petrol mevzuatını güncelliyor.
Yasa kapsamında özel şirketler, üretim paylaşımı anlaşmaları, petrol imtiyazları ve özel hizmet sözleşmeleri gibi anlaşmalar aracılığıyla arama ve üretim faaliyetlerine katılabilecek. Yasa ayrıca şirketlerin, yasada belirtilen diğer ortaklık modellerinden de yararlanmasının önünü açıyor.
Üretim paylaşımı anlaşmaları, şirketlerin yatırımlarını ve giderlerini petrol gelirlerinden karşılamasına olanak tanıyor. Ancak kalan kârın sözleşmede belirlenen oranlara göre devletle paylaşılmasını zorunlu kılıyor. Üretim paylaşımı anlaşmalarının süresi 40 yıla kadar olacak ve ayrıca 10 yıl uzatma seçeneği de var.
Petrol imtiyazları ise 30 yıla kadar düzenlenirken bu sözleşmeler de 10 yıl uzatılabilecek. Bununla birlikte Küba, maden haklarını ve izinler üzerindeki kontrolünü koruyacak. İzinler, Devlet Konseyi ve Bakanlar Kurulunun onayını gerektirecek.
Fiyatlandırma ve Kâr Paylaşımı
Hükümet, özel şirketlerin ürettiği petrol ve doğal gazın fiyatlarını belirlerken fiyatlandırmada uluslararası piyasa fiyatları esas alınacak. Nihai fiyatları ise hükümetin ekonomi danışmanları belirleyecek.
Ayrıca şirketler, devlet vergileri ve değişken oranlı telif ücretleri ödeyecek. İşletmecilerin çevre kuralları ve endüstriyel güvenlik önlemleri ihlalleri, çeşitli yaptırımlara tabi olacak.
Düzenleme; arama, üretim, rafinaj, taşımacılık ve ticari faaliyetleri kapsıyor. Küba’nın kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgesindeki belirli açık deniz alanları da kapsama giriyor. Yüzden fazla çalışanı bulunan Kübalı işletmeler de programa katılmak için başvurabilecek. Ancak yabancı yatırımcıların hükümetten onay alması gerekecek.
Küba yönetimi, enerji arzında iyileşme belirtileri görüldüğünü açıkladı. Dışişleri Bakanlığı temsilcisi, elektrik sıkıntısının sürdüğünü ancak bazı gelişmeler yaşandığını söyledi. Bakanlık ayrıca ülkede 144 güneş enerjisi parkı bulunduğunu bildirdi. Bu tesislerin kurulu kapasitesi 1.418 megavata ulaştı.
Öte yandan ABD Dışişleri Bakanlığı, reformların yatırımcıları çekme konusunda yetersiz kalabileceğini öne sürdü. Bakanlık sözcüsü, değişiklikleri sınırlı ve gecikmiş adımlar olarak nitelendirdi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio yatırımcıların Küba’ya güven duymadığını söyledi. Rubio, hükümetin kuralları değiştirebileceği ve yatırımlara el koyabileceği endişesine dikkat çekti. Ayrıca ABD yasalarının, Amerikan şirketlerinin Küba’da iş yapmasını önemli ölçüde sınırlandırdığını belirtti.