“İnsanın kefedeki ağırlığını, ahlaki seçimleri belirler”
“Siyaset rant aracı olmaktan çıkar mı?” sorusuna bugüne değin, ‘hayır’ veya ‘istenirse olur’ denilebilirdi. Ama artık doğrudan ‘çıkar’ dememiz gerekiyor. Bu iki açıdan mümkün ve de gereklidir. İlki teknolojik imkânlar nedeniyle, ikincisi ise kamu finansman açığının sürdürülemezliğinden dolayıdır.
Günümüzde internet, yapay zekâ, dijitalleşme arttıkça, saklı gizli bir şey kalmıyor. Tüm görüşmeler, yazışmalar, para transferleri kontrol edilebilir durumdadır. Ayrıca mobese, kamera sistemiyle hemen her yer görünür haldedir. Bugün 4 milyon vergi mükellefi gün be gün yapay zekâ aracılığıyla kontrol edilebilir durumdadır. Yapay zekâ öncesinde bunu, personelle denetlemek hiç mümkün değildi.
Bugün kamu otoritesi istediği her şeye, her an ulaşabilecek kapasitededir. Eskiden iki kişinin yan yana geldiğini bilebilmek çoğu zaman mümkün değildi. Ancak gününüzde HTS kayıtları sayesinde konuşma, yazışma olmasa da iki telefonun koordinatlarından bunu bilmek çok kolay. Kısaca istenirse her şey kolayca çözülür.
Diğer taraftan Türkiye’nin sürekli finansmana, döviz cinsinden paraya ihtiyacı vardır. Uluslararası arenada borçlanmak zor ve pahalıdır. Üstüne üstlük ödünler vermelisiniz. Oysa ülke içinde kayıtsız ve usulsüz kazanılan yeterince kaynak var. Eğer devlet bunları açığa çıkarırsa ve kayıt altına alırsa, dış finansman ihtiyacı azalır, borçlanma azalır. Bilhassa savaş tamtamlarının çaldığı şu günlerde, devletler tüm açıkları kapatmak ve mali disiplini sağlamak zorundadır. Yoksa ülkelerin ayakta kalma şansları azalır.
Türkiye’de yapılan son operasyonları ben bu açıdan değerlendiriyorum. Hükümet artık buna mecburdur. Yaklaşan seçimler de ayrı bir baskı oluşturmaktadır hükümet açısından. Ya yolsuzluklar, kara delikler kapanır ya da hükümet gider! Bu kadar basit.
Teknolojinin geldiği nokta itibariyle ve finansman açığının dayatmasıyla, bundan böyle siyasetçi de bürokrat da temkinli olmak, dürüst davranmak zorunda kalacaktır. Bürokraside hesap verebilirlik artacaktır. Gelişigüzel harcamalar bitmek zorunda kalacaktır.
Kontrol ve hesap verebilirlik arttıkça, belediye başkanlıkları gibi yerlere, bürokrasinin önemli yerlerine adaylar bulabilmek bundan böyle zorlaşacaktır. Öyle ya, harekât ve harcama alanı sıkı denetim altına alınan siyasiler ve bürokratlar, makamlar için çok istekli olmayacaklardır.
Siyasiler arasında yarış azaldığında siyaset kampanyalarına gidecek paralar da azalır. Siyasi kampanyalar ve taahhütlerin azalmasıyla, siyasetin finansmanı için çok paralar gerekmeyecektir. Bu, siyasi alandaki tansiyonu ve paraya olan ihtiyacı düşürecektir.
Zaten şimdiki haliyle ne siyaset ne de bürokrasideki iş tutuşu sürdürülebilir değildir. Deniz bitmiştir. Kral çıplaktır. Siyasette, bürokraside arınmak zorunluluktur bundan böyle. Amatör ruhlu, idealist, hesap verebilir, geçmişi temiz insanların görevlere gelmesi beklenmelidir.