Birleşmiş Milletler (BM), 2025’te insani yardım çalışanlarına yönelik şiddetin rekor seviyeye ulaştığını belirtti.
Birleşmiş Milletler (BM), dünya genelinde insani yardım çalışanlarına yönelik saldırıların rekor seviyeye ulaştığını açıkladı. Bu tehlikeli eğilimi “dehşet verici” olarak nitelendirdi. Çatışma bölgelerinde tırmanan şiddet nedeniyle hayatını kaybeden çalışanların anısına, New York ve Cenevre’deki BM bayrakları yarıya indirildi. BM yetkilileri, özellikle silahlı insansız hava araçlarının (SİHA) kullanımındaki artışın, yardım görevlilerini açık hedef haline getirdiğini belirtti. Bu nedenle devletleri savaş hukukuna uymaya ve failleri sorumlu tutmaya çağırdı.
Kanada ve Avustralya tarafından finanse edilen İnsani Yardım Çalışanı Güvenlik Veritabanı’nın (Aid Worker Security Database) verilerine göre, 2025 yılında 907 insani yardım çalışanı öldürüldü, yaralandı veya kaçırıldı. Bir önceki yıl 833 olan bu sayı, tehlikenin boyutunun ne kadar hızlı büyüdüğünü ortaya koydu. Geçen yılki olaylarda 350 yardım görevlisi hayatını kaybederken, veritabanı kayıtları Gazze’nin yardım görevlileri için dünyadaki en ölümcül yer olduğunu, onu Sudan’ın takip ettiğini gösterdi.
Gazze, 2025’te üst üste üçüncü kez yardım çalışanları için en ölümcül yer olmaya devam etti.
Geçtiğimiz Ekim ayında ateşkes ilan edilmesine rağmen Gazze, 2025 yılında üst üste üçüncü kez yardım çalışanları için dünyadaki en ölümcül ortam olmaya devam etti. Yıl boyunca bölgede 186 insani yardım görevlisi hayatını kaybederken, bu can kayıplarının yüzde 68’inin hava bombardımanları sonucu gerçekleşmesi dikkat çekti. BM Filistin Mülteci Ajansı (UNRWA), İsrail-Gazze savaşının başladığı 7 Ekim 2023’ten bu yana en az 393 çalışanının öldüğünü bildirirken, kurumun eski başkanı Philippe Lazzarini ölümleri araştırmak için üst düzey bir panel kurulmasını talep etti. Oxfam Küresel İnsani Yardım Politikası Sorumlusu Bushra Khalidi durumu, “İnsani yardım faaliyetine yönelik bir saldırıya tanık oluyoruz” sözleriyle özetledi. Ayrıca Gazze’de Hamas militanlarıyla savaşan İsrail tarafı ise sivil kayıpları önlemek için büyük çaba sarf ettiğini bildirdi.
Sudan’da şiddetli çatışmaların beşinci yılında da can kayıpları artmaya devam ediyor.
Gazze’nin ardından en tehlikeli ikinci ülke olan Sudan’da ise şiddetli çatışmalar, beşinci yılında da can kayıplarını artırmaya devam etti. Sudan’da çoğunluğu hafif silah ateşiyle olmak üzere rekor sayıda, 71 yardım görevlisi hayatını kaybetti. Küresel ölçekte incelendiğinde 2025 yılında yüksek güvenlik riski barındıran diğer ülkeler Ukrayna, Etiyopya, Suriye, Haiti, Çad ve Kamerun oldu. Bu ülkelerde insani yardım koridorlarını tehdit eden en yaygın şiddet türleri ise adam kaçırma olayları ve hava bombardımanları olarak kayıtlara geçti.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, tırmanan bu şiddet düzeyine sert tepki göstererek devletlere acil çağrıda bulundu. Guterres, uluslararası savaş kurallarına saygı duyulması ve yardım çalışanlarını hedef alan faillerin mutlaka adalet önünde hesap vermesi gerektiğini vurguladı. BM İnsani İşler ve Acil Yardım Koordinatörü Tom Fletcher ise Dünya İnsani Yardım Günü törenleri öncesinde yaptığı açıklamada, “Başkalarına hizmet etmek her zamankinden daha tehlikeli hale geldi” diyerek sadece son üç yılda 1.000’den fazla yardım görevlisinin öldürüldüğünü hatırlattı. Fletcher, devletlerin meslektaşlarını korumak için her türlü aracı kullanması gerektiğini belirterek, “Kuralları çiğneyenler için gerçek sonuçlar olmalıdır” dedi.
SİHA saldırıları
Ucuz ve dönüştürülebilir silahlı insansız hava araçları (SİHA), patlayıcı gücü şehirlerin derinliklerine taşıyor. Bu durum yardım kuruluşlarını, hızla değişen modern bir savaş alanıyla karşı karşıya bırakıyor. SİHA’ları “sivil hayatın kasıtlı veya pervasızca yok edilmesinin yeni yüzü” olarak tanımlayan Fletcher, teknoloji değişse de savaş kanunlarının değişmediğini vurguladı. Nitekim OCHA verilerine göre 2026’nın ilk dört ayında Sudan’daki sivil ölümlerinin yüzde 80’inden pazar yerleri ve sağlık tesislerini vuran SİHA’lar sorumlu oldu. Benzer şekilde Ukrayna’da nisan ayında SİHA’lar 80 sivili öldürdü. Ardından, mayıs ayında tek bir hafta içinde dört insani yardım konvoyu birden saldırıya uğradı. SİHA saldırılarının 2024 ile 2025 arasında dört katına çıktığı Kolombiya’nın yanı sıra Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Rusya’da da sivil altyapılar ve yardım görevlileri bu yeni nesil teknolojinin hedefi oldu.
Sağlık ve yardım çalışanlarına yönelik bu küresel abluka, diğer uluslararası kurumların verilerine de yansıdı. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), içinde bulunduğumuz yıl sağlık çalışanlarını doğrudan hedef alan 639 saldırı kaydetti. Şiddet eğilimi 2026 yılının ilk aylarında da hız kesmedi. Yılbaşından bu yana dünya genelinde 82 yardım görevlisi öldürüldü, 97’si yaralandı ve 39’u ise kaçırıldı. Yaşanan bu ağır tablo, uluslararası toplumun insani koridorları güvence altına almakta ne kadar büyük bir güvenlik açığıyla karşı karşıya olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. https://www.unocha.org/