Anlaşmaya göre, her iki tarafın nihai anlaşmaya varmasından önce 60 günlük müzakere dönemi başlayacak.
ABD Başkanı Donald Trump, 17 Haziran’da Fransa’da düzenlenen G7 liderler zirvesi kapanış basın toplantısında ABD-İran Anlaşması hakkında konuştu. Trump İran anlaşmasının ayrıntılarını netleştirdi ve bir gün önce sızdırılan taslağın tetiklediği spekülasyonlara yanıt verdi. Aynı gün Trump yönetiminden bir yetkili, The Epoch Times’a Trump’ın İran’la Mutabakat Zaptını imzaladığını söyledi. İşte Washington’daki yetkililerin gazetecilerle paylaştığı belgeden ve başkanın sözlerinden ana çıkarımlar:
60 Günlük Müzakere Süreci
Anlaşma, savaşı sona erdirecek ve İran’ın “nükleer ihtiyaçlarının” kaderini belirleyecek nihai bir anlaşmadan önce, 60 günlük müzakere dönemi başlatıyor. Bu dönemde, tüm ticari gemilere Hürmüz Boğazı’ndan Basra Körfezi’nden Umman Denizi’ne ücretsiz güvenli geçiş izni verilecek.
İran ayrıca yüksek zenginleştirilmiş uranyum stoklarını derhal azaltmayı kabul etti. Taraflar anlaşmaya uyar ve görüşmeler başarılı olursa imzalanacak nihai anlaşmada ABD, İran’a uyguladığı yaptırımları kaldıracak.
Tahran Petrol Satmaya Başlayacak
Mutabakat Zaptı imzalandıktan sonra, ABD İran’ın ham petrol, petrokimya ve ilgili malları satmasına izin verecek. Buna ek olarak İran rejimine kritik ekonomik destek sağlayacak. Yaptırım muafiyetleri ayrıca, petrol satışlarını desteklemek için gerekli finans, ulaşım ve sigorta gibi hizmetleri kapsayacak.
Trump yönetimi, İran petrolüne yaptırımların devam etmesinin etkisiz olduğunu söylüyor. Çünkü mevcut sistem Çin’in bu petrolü önemli bir indirimle satın almasına izin veriyor.
İran Nükleer Silah Peşinde Koşmayacak
Trump yönetimi için mutabakatın temel noktası, Washington’un nükleer talepleri. Öyle ki bu taleplerin yaptırımların hafifletilmesi veya ekonomik muafiyetlerden önce yerine getirilmesi gerekiyor.
Anlaşma, İran’ın “nükleer silah temin etmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini” yeniden teyit ettiğini belirtiyor. Ancak İran’ın Obama dönemindeki Ortak Kapsamlı Eylem Planı’nda izin verilen sivil nükleer enerji seviyelerinde uranyum zenginleştirmesine devam edip etmeyeceği henüz net değil.
Trump 17 Haziran’da, müzakereler 60 gün içinde çökerse veya İran anlaşmanın özellikle nükleer maddelerini yerine getirmezse, ABD’nin “tekrar bombalamaya döneceği” konusunda uyardı.
Boğazın Yeniden Açılması Küresel Ekonomiyi Güçlendirecek
Mutabakat Zaptına göre, İran 60 günlük müzakereler süresince Hürmüz Boğazı’nı ücretsiz olarak derhal yeniden açacak. Trump, boğazdaki aksaklıkların özellikle enerji piyasalarını etkilediğini ve küresel ekonomiye zarar verdiğini belirtti. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının enerji fiyatlarını düşüreceğini, küresel ekonomiyi destekleyeceğini ve borsaları canlandıracağını söyledi.
Ayrıca Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da 17 Haziran’daki basın toplantısında G7 liderlerinin anlaşmayı desteklediğini söyledi.
Varlıkların Dondurulması ve Yaptırımlar Sona Erecek
ABD, nihai anlaşmaya varılırsa İran’a yönelik tüm birincil ve ikincil yaptırımların sona erdirilmesini kabul etti. Nihai anlaşma ayrıca Washington’un İran’a yeni yaptırımlar uygulamasını engelleyecek. Buna ek olarak şartlar sağlanırsa dondurulmuş İran varlıkları da serbest bırakılacak. ABD’li yetkili, bu açıklamanın özellikle İran’ın nükleer talepleri yerine getirmesine bağlı olacağını söyledi.
ABD’den İran’a 300 Milyar Dolarlık Fon
Memorandumda en çok konuşulan ve tartışmalı maddelerden biri 300 milyar dolarlık yeniden inşa ve ekonomik kalkınma fonu. ABD ve Orta Doğu’daki bölgesel ortakları İran’a bu fonu sağlama planı geliştirecek. Plan, 60 gün sonra uygulanacak ve bunun tam olarak gerçekleştirileceği mekanizma nihai anlaşmada açıklanacak. Anlaşmaya göre ABD, ilgili finansal işlemler için gerekli tüm lisansları, muafiyetleri veya izinleri verecek.
Bununla birlikte ABD’li yetkili, ABD’nin parayı doğrudan yeniden inşa fonuna aktarmayacağını söyledi. Ancak İran’ın anlaşmaya uyması halinde ABD’nin de yaptırımların hafifletilmesine izin vereceğini açıkladı. “Örneğin BAE gibi bir ülke, İran’da bir enerji santrali inşa etmek için yatırım yapabilir” dedi.
ABD Kuvvetleri Bölgeyi Terk Edecek
Mutabakat imzalanır imzalanmaz ABD, deniz ablukasını ve “İran İslam Cumhuriyeti’ne karşı her türlü engeli” kaldıracak. Washington, deniz ablukasını 30 gün içinde tamamen sona erdirmeyi kabul etti. Savaşı sona erdirecek nihai bir anlaşmanın ardından ABD, askeri güçlerini İran’ın “yakınından” çekecek. Ayrıca nihai anlaşma, “Lübnan dâhil olmak üzere tüm cephelerde savaşın kalıcı olarak sona ermesini” onaylayacak. Buna ek olarak ABD bölgeye ek kuvvet göndermemeyi de kabul etti.