Çin’deki Yasaklı Sosyal Medya Platformları

1990 lı yıllardan itibaren web2.0 tabanlı sistemin kullanılmaya baÅŸlanmasıyla dünyada internet kullanımı yaygınlaÅŸmıştır. Ä°nsanların birbirleriyle sesli ve görüntülü olarak karşılıklı etkileÅŸimini saÄŸlayan bu sistem sayesinde bütün dünya birbirinden  haberdar olmaya baÅŸlamıştır. Ä°nternet, adına ‘’yeni medya’’ denilen yeni bir iletiÅŸim ortamı yaratmıştır. Pasif konumdan aktif konuma geçen kullanıcılar zamandan ve mekandan bağımsız bir ÅŸekilde , sosyal medya, haber siteleri, bloglar gibi sanal iletiÅŸim platformlarında içerik üreterek dünya ile iletiÅŸim kurmaktadırlar. Ãœlkelerin siyasal, ekonomik ve teknolojik durumlarındaki farklılık, kullanıcılarının da yeni medyayı kullanmasında farklılıklar göstermektedir.

Günümüzde dünyanın bir çok ülkesinde kullanılan sosyal medya platformları bazı ülkelerde kullanılmamaktadır. Facebook, Twitter, Youtube gibi sosyal medya platformları bazı ülkelerde kullanılmamasının ötesinde yasaklanmıştır. Kuzey Kore, İran ve Çin bu ülkeler arasındadır.

Çin Komünist Partisi tarafından yönetilen Çin Halk Cumhuriyeti’nde yeni medya, iktidardaki ÇKP tarafından yönlendirilmektedir. Çin’de internet kullanımındaki yasaklara ve sansüre raÄŸmen internet kullanımı oldukça yüksek orandadır. Bunun sebebi  Ã‡KP dünyada yaygın olarak kullanılan Google , Twitter,  Facebook, Youtube gibi sosyal medya platformlarının yerine kendi alternatif sosyal medya platformlarını geliÅŸtirmiÅŸtir. Çin’in dış kaynaklı bu sosyal medya platformlarını kullanmamasının nedeninin serverlerin Çin’in dışında olması ve Çin açısından kontrolden uzak olmalarıdır. Yani ÇKP kaynağı Çin’in dışında olan , kontrol edemediÄŸi sosyal aÄŸların kullanımını yasaklamıştır.

 2018 yılı itibariyle 1.4 milyar nüfusu olan Çin’de yaklaşık 1 milyar internet kullanıcısı bulunmaktadır.

Çin Halk Cumhuriyeti’nde Yeni Medya Uygulamaları alanında yapılan bir araÅŸtırmada  bazı ilginç sonuçlar elde edilmiÅŸ. Bozok Ãœniversitesi Ä°letiÅŸim Fakültesi tarafından yapılan araÅŸtırmaya göre, ifade ve basın özgürlüğü konusunda Çin Komünist Partisinin kontrolünde ve baskısı altında olan Çin medyasının yanı sıra sosyal medya da dış dünyaya kapalıdır. Dünyada yaygın olarak kullanılan sosyal medya platformlarından bazılarının Çin’deki karşılığı şöyle:

Google – Baidu, Twitter- Immomo veya Weibo, Youtube-Youko, Facebook-RenRen, Watsapp-QQ, Wikipedia- Baidubedia olarak kullanılıyor.

ÇKP, ülke güvenliÄŸini korumak, aykırı sesleri kesmek, halkı denetlemek amacıyla  getirdiÄŸi yasaklarla Çin pazarını yabancı ÅŸirketlere de kapatmıştır. Facebook, Twitter, Youtube gibi dünyanın en büyük ÅŸirketleri Çin pazarına girememiÅŸtir. Google maps  ilk zamanlarda açık olmasına raÄŸmen, Tayvan’ın bağımsız bir ülke olarak görünmesinden sonra o da eriÅŸime kapatılmıştır. Çünkü Tayvan bağımsız bir ülke olmasına raÄŸmen Çin tarafından Çin’e baÄŸlı bir ülke olarak görülmektedir.

Araştırmada bütün bu yasaklamalara rağmen ülkede yaşayan halkın çoğunlukla Çin kaynaklı sosyal ağları kullansa da , VPN gibi sanal özel ağlar aracılığıyla Google ı kullandıkları belirtilmektedir. Bunlar tespit edildiğinde bir takım yasal cezalar uygulanmaktadır.

Bu ve benzeri araştırmalara bakıldığında Çin’de yaşayan insanların dünyada olan biten olaylardan ne kadar haberinin olduğu kafalarda soru işareti bırakmaktadır.

Semra Şener, Epoch Times Türkiye

Kaynak: Çin Halk Cumhuriyeti’nde Yeni Medya Uygulamaları: Nitel Bir  Araştırma; Sefer KALAMAN, Dr. Öğr. Üyesi, Bozok Üniversitesi İletişim Fakültesi, Yozgat-TÜRKİYE, Orcid: 0000-0002-2761-1229; Elif KAYA, Öğr. Gör., Bozok Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu,Yozgat-TÜRKİYE, Orcid: 0000-0003-0702-3216