ABD yönetimi, İran’a yönelik ABD-İsrail ortak operasyonlarının ardından hızla yükselen petrol fiyatlarını dengelemek için yeni bir plan hazırlığında. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 2 Mart’ta yaptığı açıklamada Beyaz Saray’ın enerji piyasalarındaki dalgalanmayı sınırlamak amacıyla kapsamlı bir strateji üzerinde çalıştığını duyurdu.
Rubio, Enerji Bakanı Chris Wright ve Hazine Bakanı Scott Bessent’in önümüzdeki günlerde petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki artışı hafifletmeye yönelik adımları kamuoyuyla paylaşacağını belirtti. Ayrıca operasyon öncesinde enerji piyasalarında olası etkilerin değerlendirildiğini ifade etti. Rubio, planın aşamalı olarak devreye alınacağını ancak içeriğine ilişkin ayrıntı veremeyeceğini söyledi.
Orta Doğu’daki gerilimin artmasıyla birlikte petrol fiyatları sert yükseldi. ABD ham petrolü, 2 Mart’ta yüzde 8’in üzerinde artış göstererek varil başına 71,55 dolara ulaştı. Uluslararası gösterge olan ICE Futures Europe bünyesinde işlem gören Brent petrol ise yaklaşık yüzde 9 yükselerek 80 dolara yaklaştı. Bu seviyeler, İran nükleer tesislerine saldırıların yaşandığı Haziran 2025’ten bu yana görülen en yüksek rakamlar olarak kayda geçti.
Bununla birlikte uzmanlar, operasyon öncesinde de piyasa fiyatlarının yükselmeye başladığını, saldırıların bu hareketi hızlandırdığını belirtiyor.
Petrol fiyatlarındaki artış doğrudan akaryakıt fiyatlarına da yansıdı. ABD’de benzinin ortalama galon fiyatı bir ay öncesine göre yüzde 4’ten fazla artarak 3 dolara çıktı. Petrol, akaryakıt maliyetinin yaklaşık yarısını oluşturduğu için ham petrol fiyatlarındaki her artış pompaya gecikmeli de olsa yansıyor.
Doğal gaz fiyatları da yükselişe geçti ve milyon BTU başına yaklaşık 3 dolar seviyesine çıktı. Isıtma yağı vadeli işlemleri ise yüzde 14’e varan artış gösterdi.
Kritik Nokta Hürmüz Boğazı
Piyasaların odağında, küresel enerji arzı açısından hayati öneme sahip olan Hürmüz Boğazı bulunuyor. Çünkü buradan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü geçiyor. Bölgeden ihraç edilen petrolün büyük kısmı Asya pazarına, özellikle de Çin’e gidiyor. Boğazın kapanabileceğine dair iddialar fiyatlarda dalgalanmaya yol açtı. Bu nedenle bazı enerji şirketleri önlem amacıyla alternatif güzergâhlara yönelmeye başladı.
Uzmanlara göre, İran’ın atacağı adımlar ve olası misillemeler petrol fiyatlarının yönü açısından belirleyici olacak. Uzun vadeli tahvil faizleri haftaya hafif yükselişle başladı. ABD 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4’ün üzerine çıktı.
Analistler, çatışmaların uzaması ve enerji arzında ciddi kesintiler yaşanması halinde, enflasyon beklentilerinin yeniden yükseleceğini söylüyor. Ayrıca iş dünyasında güven kaybına ve finansal piyasalarda dalgalanmaya neden olabileceği görüşündeler. Ancak mevcut verilere göre enflasyon baskılarının şimdilik sınırlı olduğu belirtiliyor.
Beyaz Saray’ın açıklayacağı yeni enerji planının hedefi, petrol piyasalarında istikrarı sağlamak ve tüketiciyi artan fiyat baskısından korumak. Gözler şimdi Washington’dan gelecek somut adımlara çevrilmiş durumda.