Duvarların Ötesinde

Bir okuldan ayrıldığınızda sadece işinizi bırakmazsınız; alışkanlıklarınızı, tanıdık koridorları, her sabah aynı kapıdan girmenin verdiği güven duygusunu da geride bırakırsınız. Ben ayrıldığımda bunu çok net hissettim. Hâlâ “benim okulum” diyorum bazen. Çünkü insan, emeğini verdiği yerde yalnızca çalışmış olmaz; oraya kendinden bir parça bırakır.

Fakat zamanla şunu fark ettim: Öğretmenlik bir binaya ait değildir. Öğretmenlik, insanın içindeki bir yönelme hâlidir.

Köyde çocuklara ücretsiz İngilizce dersleri verdiğim dönem, bunu daha iyi anladım. Ortada bir kurum yoktu, resmi bir çerçeve yoktu, duvarlarda vizyon yazıları asılı değildi. Sadece ihtiyaç vardı ve niyet vardı. İngilizceyi müfredatın ciddiyetiyle değil, hayatın içinden öğrettik. Gülerek, şarkı söyleyerek, ukulele çalarak… Çünkü bazen öğrenme, ciddiyetin içinden değil, samimiyetin içinden filiz verir.

Sonra hayat beni bambaşka bir sınıfa aldı: toprağa.

İki yıl boyunca çiftçilik yaptım. Bir eğitimci için beklenmedik bir durak gibi görünebilir ama aslında en gerçek sınıf orasıydı. Sabahın erken saatlerinde toprağın kokusunu içime çekerek, bir bitkinin yaprağındaki sararmayı anlamaya çalışarak, yağmurun zamanlamasını hesaplayarak yaşadım. Toprakla uğraşırken acele etmenin anlamsızlığını, sürecin doğasına saygı duymanın zorunluluğunu öğrendim. Bir bitki hastalandığında hemen sonuç alamıyorduk. Önce anlamak gerekiyordu. Köküne bakmak gerekiyordu. Toprağı dinlemek gerekiyordu. O an anladım ki hayatla toprak arasında sandığımdan çok daha fazla benzerlik var…

Bazen hastalık yayılıyordu. Bazen geç kalıyorduk. Bazen de doğru zamanda yapılan küçük bir müdahale, bütün bitkiyi kurtarıyordu. O zaman şunu düşündüm: eğitim de böyle değil mi? Çocuğun davranışına değil, köküne bakmak gerekir. Belirtiye değil, sebebe odaklanmak gerekir.

Toprak bana şunu öğretti: Fazla su da zarar, eksik su da. İlgiyle müdahale arasındaki dengeyi kuramazsan kök zayıflar. İnsan da öyledir, çocuk da öyledir, eğitim de öyledir.

Köyde sohbet ettiğim insanlar, yaşadıkları zorluklara rağmen ayakta kalmayı bilen yüzler, bana dayanıklılığın ne demek olduğunu gösterdi. Emek vermenin romantik bir kavram değil, çoğu zaman yorucu ve görünmez bir süreç olduğunu orada idrak ettim. Fakat aynı zamanda şunu da gördüm: Emek, er ya da geç karşılığını verir. Bazen bir çiçekle, bazen bir çocukta açan bir özgüvenle, bazen de insanın kendi içinde filizlenen cesaretle.

Şimdi bir hazırlık sürecindeyim.

Henüz kapısı açılmamış bir eğitim merkezinin içinde duvarlara bakıyorum. Boyası yeni, eşyaları yerleşiyor, düzen kuruluyor. Ama aslında yerleştirdiğim sadece masa ve sandalye değil. Yıllardır içimde biriktirdiğim bir eğitim anlayışını o mekâna taşıyorum.

Orası sadece ders anlatılan bir yer olmayacak.

Orası, potansiyelin aceleye getirilmediği bir alan olacak.

Orası, çocuğun sadece akademik olarak değil, insan olarak görüldüğü bir yer olacak.

Orası, fazla suyun da eksik ilginin de zarar verdiğinin bilindiği bir denge alanı olacak.

Belki henüz tabelası tam asılmadı.

Belki kapısından öğrenciler girmedi.

Ama bazı yerler kapıları açılmadan önce kurulur.

Önce zihinde.

Sonra niyette.

Sonra emekte.

Öğretmenlik artık benim için dört duvar arasında müfredat yetiştirmekten ibaret değil. Öğretmenlik, bir çocuğun potansiyelini doğru zamanda sulamak, bir insanın içindeki umudu fark etmek, bazen geri çekilip büyümesini izlemek, bazen de cesaretle müdahale etmek ve bir mekânı düzenlerken geleceği düşünmektir.

Duvarların dışında da öğretmenlik vardır.

Ve bazen insan, kendi duvarlarını inşa ederken gerçek anlamını bulur.