Nil Nehri üzerinde 3 yeni hidroelektrik santrali inşa etmeyi planlayan Etiyopya ile Mısır arasında yıllardır devam eden su anlaşmazlığı yeniden alevlendi.
Etiyopya, bölgesel bir hidroelektrik merkezi haline gelme yönündeki, on yıllardır süren planını hayata geçiriyor. Ülkenin Su ve Enerji Bakanlığı, bu hafta Mavi Nil üzerinde üç yeni baraj inşa etme planlarını başlattığını duyurdu.
Bu açıklama, Mısır-Etiyopya ilişkilerinin en düşük seviyede olduğu bir dönemde geldi. Bundan önce Büyük Etiyopya Rönesans Barajı’nın işletilmesiyle ilgili müzakereler başarısızlıkla sonuçlanmıştı. Aşağı havza ülkeleri Sudan ve Mısır’ın çıkarlarını koruyacak, teknik bir uluslararası su yönetimi anlaşması sağlanamadı.
Etiyopya’nın açıklamasının ardından Mısırlı yetkililer Mısır’ın çevrimiçi gazetesi Mada Masr’a açıklama yaptılar. Kahire’nin, yeni barajların Mısır’ın tarihi su payını daha da baltalayacağından endişe duyduğunu söylediler.
Mavi Nil Şelalesi projesinin ilk aşamasının ayrıntıları, Su, Hidro-Diplomasi ve İletişim Konferansı sırasında açıklandı. Bakanlığın yıllık olarak düzenlediği konferansa çeşitli Afrika ülkelerinden yetkililer katıldı.
“Mısır bunun bir emrivaki olarak dayatılmasına izin vermeyecektir.”
Mısır resmi haber ajansı MENA, konu hakkında yaptığı haberi adını vermediği yetkili bir kaynağa dayandırdı. Habere göre, Etiyopyalı Bakan’a atfedilen ifadelerin Addis Ababa yönetiminin uluslararası ortak bir nehri kontrol altına alma ve tek bir ülkenin iradesine boyun eğdirme hayallerini sürdürdüğünü açıkça yansıttığı savunuldu.
Mısırlı yetkili, “Bu, meşru bir kalkınmayı hedeflemekten ziyade, bir emrivakidir. Ortak uluslararası su kaynağını tekelleştirme ve coğrafi konumu kullanarak aşağı havza ülkelerinin su haklarını ve çıkarlarını tehdit etme girişimini yansıtmaktadır. Bu durum uluslararası hukuk tarafından onaylanmamıştır. Dolayısıyla Mısır bunun bir emrivaki olarak dayatılmasına izin vermeyecektir” ifadelerini kullandı.
“Nil Nehri, belirli bir ülkenin mülkiyetinde değildir”
Nil Nehri’nin belirli bir ülkenin mülkiyetinde olmadığının altı çizilen açıklamada, nehir üzerindeki kontrol ve egemenlik hayallerinin, uluslararası ortak nehirleri yöneten kurallarla taban tabana zıt olduğu kaydedildi.
Ortak kullanıma sahip nehirlerin yönetimini belirleyen kurallara Etiyopya’nın tutumunun tamamen aykırı olduğu vurgulandı. Ayrıca açıklamada, “Nil Nehri belirli bir ülkenin mülkiyetinde değildir” dendi.
“Nil Nehri’ndeki hakları ve kazanımları korumak için uluslararası hukuk çerçevesinde tüm tedbirleri alacağız”
Mısırlı yetkili, Kahire’nin daha önce Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) gönderdiği mektuplarda, halkının Nil Nehri’ndeki haklarını ve kazanımlarını korumak için uluslararası hukuk çerçevesinde tüm tedbirleri alacağını açıkça duyurduğunu hatırlattı. “Mısır, herhangi bir tarafın nehir akışını kontrol etmesini asla kabul etmeyecek ve buna izin vermeyecektir” ifadelerini kullandı.
Etiyopya 3 baraj yapma planı olduğunu duyurmuştu.
Öte yandan Etiyopya medyasında temmuzda çıkan haberlerde, Addis Ababa’nın Nil üzerinde 140 milyar metreküp su kapasiteli 3 baraj yapma planı olduğuna dair bilgiler verilmişti.
Son olarak Etiyopya Su ve Enerji Bakanı Hebtamu Etafa, 15 Ağustos’ta ülkesinin Nil Nehri suları üzerinde yeni barajlar kuracağını, dolayısıyla Nil sularının döküldüğü ülkelerdeki suların ülkesinin kontrolünde olacağını açıklamıştı.