İran’da siyasi dengeleri değiştirecek önemli bir gelişme gerçekleşti. İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in yerine oğlu Mücteba Hamaney’in getirildi. Ayetullah Hamaney, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta düzenlediği saldırılarda hayatını kaybetmişti. İran Anayasası’na göre Uzmanlar Meclisi, ülkenin yeni dini liderini belirleme yetkisine sahip. Meclis, yaptığı oylama sonucunda Mücteba Hamaney’i İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü lideri olarak seçtiğini duyurdu.
88 din adamından oluşan meclis, 9 Mart gece yarısından kısa süre sonra resmi bir açıklama yayımladı. İran’da devletin en güçlü pozisyonu olan dini lider makamı, oy çokluğuyla Mücteba Hamaney’in oldu. Çünkü ülkenin iç ve dış politikası başta olmak üzere tüm kritik kararlar bu makamın onayıyla yürütülüyor.
Mücteba Hamaney, uzun süredir İran siyasetinde etkili isimlerden biri olarak görülüyor. Kamuoyunda çok sık görünmese de özellikle Devrim Muhafızları Ordusu ile yakın ilişkileri olduğu bilinen bir isim. İran’daki bazı din adamları ve güvenlik çevreleri üzerinde önemli bir nüfuza sahip. 56 yaşındaki Mücteba Hamaney’in seçilmesi, ülkede sertlik yanlısı siyasi çizginin devam edeceği yönünde yorumlara neden oldu.
İran Devrim Muhafızları Ordusu da yayımladığı açıklamada yeni liderin seçilmesini memnuniyetle karşıladığını belirtti. IRGC açıklamasında Mücteba Hamaney için “genç, entelektüel ve siyasi konulara hakim bir lider” ifadesi kullanıldı. Hatırlanacağı üzere 1989 yılında İran İslam Cumhuriyeti’nin kurucusu Ruhullah Humeyni öldü. Bu olayın ardından Ali Hamaney 50 yaşındayken liderlik görevini üstlendi ve yaklaşık 37 yıl boyunca ülkeyi yönetti.
Trump’tan Dikkat Çekici Açıklamalar
Öte yandan Trump daha önce, İran’da yeni liderin belirlenmesi süreci hakkında dikkat çeken açıklamalar yapmıştı. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın belirleyeceği yeni liderin ABD tarafından kabul edilmemesi halinde uzun süre görevde kalamayacağını söylemişti. Ayrıca Mücteba Hamaney’in lider olması seçeneğinin uygun olmadığını dile getirmişti. Yeni liderin açıklanmasının ardından Trump, “gelişmelerin nasıl ilerleyeceğini göreceğiz” dedi.
İran’daki liderlik değişimi, ABD ve İsrail ile devam eden çatışmaların gölgesinde gerçekleşti. Savaşın başladığı günden beri İran’da çok sayıda üst düzey komutan ve devlet yetkilisi hayatını kaybetti. Aynı saldırılarda Mücteba Hamaney’in annesi ve eşi de yaşamını yitirdi.
Çatışmaların diğer tarafında ABD ordusu da kayıplar vermeye devam ediyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı CENTCOM savaştaki gelişmeler hakkında düzenli açıklamalar yapıyor. Komutanlık, İran’ın Suudi Arabistan’daki ABD askerlerine yönelik saldırısında bir askerin hayatını kaybettiği duyurdu. Böylece savaşın başlamasından bu yana hayatını kaybeden ABD askerlerinin sayısı yediye yükseldi.
Ortadoğu’daki gerilim giderek artarken İran’da yeni liderin göreve gelmesi, uluslararası kamuoyunun dikkatini yeniden İran’a çevirdi. Bu olayın özellikle bölgedeki siyasi ve askeri dengelerin nasıl şekilleneceği merak konusu. Uzmanlar, Mücteba Hamaney’in liderliğinin İran’ın mevcut politikalarını sürdürme ihtimalini güçlendirdiğini değerlendiriyor.