Metabolizma… Herkesin bir şekilde “hızlandırması’’ gerektiğini düşündüğü, pazarlamacıların belki de en sevdiği kelimelerden biri. Metabolizma hızlandırdığı iddiasıyla piyasaya sürülen ürünler gün geçtikçe artıyor.
Öncelikle, nedir bu metabolizma?
Metabolizma, vücudumuzun yaşamını sürdürebilmek için yaptığı tüm kimyasal ve biyolojik süreçlerin genel adıdır. Vücudumuz solunum, sindirim, kalp atışı gibi fonksiyonlarını devam ettirmek için uyurken bile enerji harcamaya devam eder. Bu harcanan enerjiye ise metabolizma hızı diyoruz.
Metabolizma hızı kişiden kişiye değişir; genetik, yaş, cinsiyet, kas kütlesi ve yaşam tarzı gibi birçok faktör bunda rol oynar. Hani şu “yiyip yiyip kilo almayan” arkadaşınız var ya; işte onun muhtemelen hızlı bir metabolizması vardır; bu yüzden yediklerini daha kolay yakar. Bazılarında ise süreç daha yavaş işler. Eğer metabolizmanızın yavaş olduğunu düşünüyorsanız hemen üzülmeyin, çünkü bu hızı etkileyen bazı noktaları değiştirmek bizim elimizde.
Haydi, gelin internette en çok konuşulan metabolizma hızlandırma yöntemlerine ve ne kadar etkili olduklarına birlikte samimi bir göz atalım.
1. Acı biber
Acı biberin içindeki kapsaisin vücudun ısı üretimini artırıyor. Vücut bu ısıyı dengelemek için daha fazla enerji harcıyor. Ancak etkisi oldukça sınırlı; bir porsiyon biberli yemek sonrası ekstradan yaktığınız kalori çok azdır. Yani mucize değil, ama baharatlar bir yandan da susamayı ve su tüketiminizi arttırır. Bu da daha hızlı doymanıza ve daha az yemenize yardımcı olabilir. Çok fazla acı tüketilmesi ise mide ve sindirim sorunlarına yol açabilir.
2. Soğuk duş, buzlu küvetler, sauna ve hamam
Vücudumuz soğuğa veya sıcağa maruz kaldığında, sıcaklığını korumak için oksijen tüketimini arttırıyor ve normalden daha fazla enerji harcıyor. Ama bu miktar çok azdır. Bu gibi yöntemleri farklı faydaları için kullanabilirsiniz ancak metabolizma hızlandırmanıza faydası yok denecek kadar azdır.
3. Yeşil çay
Bazı araştırmalara göre yeşil çay özütü, metabolizma hızını arttırabiliyor. Bazı çalışmalar ise bu konuda bir fayda bulunamadığını belirtiyor. Yeşil çayın metabolizmaya etkisini anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.
4. Kahve
Kahve, metabolizma hızlandırma konusunda en çok incelenen maddelerden biri. Kahvenin içindeki kafein, termojenik etkiye sahiptir ve kısa süreli de olsa metabolizmayı hızlandırır. Bu etki sınırlı ve kişiden kişiye farklılık gösterebiliyor. Ancak kafein bunun yanında uyanık kalmanızı da sağlayarak daha hareketli olmanıza yardımcı olur ve bu da dolaylı yoldan enerji harcamanızı arttırabilir. Ayrıca doygunluk hissini de arttırarak daha az yemenizi sağlayabilir. Ancak çarpıntı ve uykusuzluk sorunlarına yol açmaması için kahveyi ölçülü tüketmeliyiz.
5. Su tüketimi
Yeterince su içmek metabolizmanın sağlıklı çalışması için olmazsa olmaz. Soğuk su içtiğimizde bu suyu ısıtmak için vücudun biraz daha fazla enerji harcadığı doğru, ama fark oldukça az. Limonlu suya gelince: sindirimi kolaylaştırır, ferah hissettirir ama metabolizmayı mucizevi şekilde hızlandırmaz.
6. Az az, sık sık yemek
Eskiden bu yöntem metabolizmayı hızlandırır sanılıyordu. Ancak bilimsel araştırmalar öğün sıklığının metabolizma hızında kayda değer bir fark yaratmadığını gösteriyor. Yani gün içinde üç öğün de yeseniz, altı öğün de yeseniz, toplam kalori aynıysa metabolizma açısından pek fark etmiyor. Bu sebeple kaç öğün yemek yemek sizin yaşam tarzınıza daha uygunsa, o şekilde devam edebilirsiniz.
7. Çok düşük kalorili beslenmekten kaçınmak
Uzun süre çok düşük kalorili diyetler yapmak metabolizmayı gerçekten yavaşlatıyor. Vücut kendini korumaya alıyor, daha az enerji harcamaya başlıyor. Bu yüzden dengeli beslenmek, kilo vermeye çalışırken bile gerekli enerjiyi almak çok önemli.
8. Kardiyo egzersizleri
Koşu, yürüyüş, bisiklet gibi kardiyo egzersizleri kalori yakmanın en etkili yollarından biri. Düzenli yapıldığında hem kilo kontrolüne yardımcı olur hem de kalp-damar sağlığına büyük katkı sağlar. Ancak etkisi sadece yapıldığı süre boyunca devam eder.
9. Kas yapmak
Gelelim metabolizma hızlandırma konusundaki en etkili yönteme… Kas dokusu yağ dokusuna göre çok daha fazla enerji harcar. Yani vücudunuzda ne kadar çok kas varsa, o kadar çok kalori yakarsınız. Ayrıca bu dinlenirken de geçerli. Direnç egzersizleri yaparak kas kütlesini arttırmak sadece metabolizmayı hızlandırmaz. Postür iyileşir, eklem ve kemikler güçlenir, yağ oranı azalır, yaşlanma yavaşlar, özgüven ve yaşam kalitesi artar.
Sonuç olarak, ne yazık ki metabolizma hızlandırmanın sihirli bir formülü yok. Acı biber, yeşil çay, kahve veya soğuk duş ufak katkılar sağlayabilir, ama asıl farkı yaratan sağlıklı beslenerek yeterli kalori almak, düzenli egzersiz yapmak ve kas kütlesini arttırmaktır. Sağlıklı alışkanlıklar kazanıp, bunları sabırla ve sürekli olarak devam ettirmeliyiz.
Bir konuya daha açıklık getirelim. Evet, yaş ilerledikçe metabolizma yavaşlıyor. Ama bu çaresizce kilo almak zorunda olduğumuz anlamına gelmiyor. Metabolizma hızındaki azalma 60 yaşında başlıyor ve her sene sadece %1 azalıyor. Düzenli egzersiz ve dengeli beslenme ile bu süreci ciddi ölçüde değiştirmek mümkün. Bu yüzden “Artık yaşlandım, metabolizmam yavaşladı.” bahanesini bir kenara bırakmanın zamanı geldi, çünkü her yaşta kendimize iyi bakmak zorundayız.