Pet şişe başına verilen 1 TL’lik iade, vatandaşları şişeleri makinelere atmaya teşvik etti. 1 liralar da bakanlık tarafından karşılanıyor.
Pet şişe başına verilen 1 TL’lik iade, vatandaşları şişeleri makinelere atmaya teşvik etti. 1 liralar da bakanlık tarafından karşılanıyor. 1 Temmuz 2026 itibarıyla Depozito İade Sistemi, Türkiye’nin 81 ilinde resmen uygulanmaya başladı. Sisteme iade edilebilecek pet ve cam şişeler ile alüminyum içecek kutularında DOA işaretinin bulunması gerekiyor. Depozito sistemindeki yoğunluk son günlerde kamuoyunun da gündemine geldi.
1 liralar da bakanlık tarafından karşılanıyor. Türkiye’de her yıl 220 bin tondan fazla plastik ambalaj üretiyor. Depozitom ve Çevmak Geri Dönüşüm gibi Türkiye Çevre Ajansı tarafından yetkilendirilen saha operatörleri ile işletmelerden, marketlerden, otellerden, restoranlardan ve alışveriş merkezlerinden toplanan pet, cam ve alüminyum ambalajlar geri dönüşüm tesislerine yönlendiriliyor.
İade makinelerinde yaşanan suistimallerin önüne geçmek amacıyla sistemi güncelleyen Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA), yarından itibaren T.C. kimlik numarası ve cep telefonu numarası ile yapılan girişleri geçici olarak durduracak. Bundan sonra işlemler, yalnızca DOA mobil uygulaması üzerinden oluşturulan QR kod okutularak gerçekleştirilebilecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un paylaştığı verilere göre, 1-5 Temmuz tarihleri arasında 7 milyon 600 bin içecek ambalajı depozito iade makinelerine teslim edildi. Sisteme kayıtlı kullanıcı sayısı ise 1,3 milyonun üzerine çıktı. Teslim edilen her ambalaj için işletmelere 20 kuruş teşvik ödemesi yapılacak.
Sistem Nasıl İşliyor?
DOA Sistemi kapsamında otel, restoran ve kafelerin de Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS) üzerinden kayıt yaptırarak birlikte çalışacakları yetkilendirilmiş saha operatörlerini belirlemeleri gerekiyor.
Atılan pet şişeler, Depozitom ve Çevmak operatörleri tarafından toplanıyor. Atıklar daha sonra kamu özel ortaklığı ile kurulan Ecosan, İSTAÇ, Kocaeli, DOĞAPET, Apeks, SaytekPET, Liv Plastik gibi geri dönüşüm firmalarına veriliyor. Bu firmalar atıkları yeniden ham maddeye çeviriyor.
Öte yandan Halk TV haberlerine göre bu durum sokak toplayıcılarının gelirlerini yarı yarıya düşürürken, su firmalarının iade bedellerini bahane ederek ürünlere zam yapması tüketicilerin tepkisini çekti. Sokakta toplanacak şişe bulamayan kâğıt toplayıcılarının günlük kazançları ise 1000 TL’den 600 TL seviyelerine kadar geriledi.
Şehir bazlı verilere göre en çok ambalaj toplanan il, 2 milyon 760 bin 802 adetle İstanbul oldu. İkinci sırada 1 milyon332 Bin 752 ambalajla Denizli yer aldı. Ankara’da 1 milyon 225 bin 795, Bursa’da 1 milyon 200 bin 501 adet toplandı.
DOA iade makinesi nedir?
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Depozito Yönetim Sistemini hayata geçirdi. Yeni sistemle pet şişe getirene ödeme yapılacak. Bakanlık, insan trafiğinin yoğun olduğu 5 bin farklı noktada iade cihazları ile projeyi destekleyecek. Bu cihazlar başta belediyeler, millet bahçeleri ve üniversiteler olmak üzere; zincir marketler, alışveriş merkezleri, oteller, restoran ve kafeteryalarda yer alacak. Vatandaşlara iade edilen her şişe veya kutu için depozito ücreti verilecek. Depozito ücreti, bakanlığa bağlı Türkiye Emlak Katılım Bankası’nın altyapısı üzerinden açılacak bir “e-cüzdan” hesabında toplanacak ve vatandaşlar alışveriş sırasında biriktirdikleri parayı kullanarak bu hizmetten yararlanabilecekler.