Tarım ve Orman Bakanlığı’nın hazırladığı “Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği” dün Resmî Gazete ’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni tebliğ, peynirlerin üretimi, özellikleri ve piyasaya arzına ilişkin çeşitli değişiklikler ve yeni düzenlemeler getirdi.
Gıda Mühendisleri Odası, yeni Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği ile önceki tebliğ arasındaki değişiklikleri karşılaştırmalı şekilde yayımladı. Karşılaştırmada ilave şeker kullanımı, çeşniye ilişkin kısıtlamalar, teleme satışı ve saklama sıcaklığı gibi düzenlemelere yer verildi. Teleme, keçi – koyun sütünden, incir sütüyle mayalayarak elde edilen, yoğurtla peynir arası bir süt ürünüdür.
Bitkisel yağ ve nişasta kullanımında önceki tebliğde çeşni maddesinden kaynaklanan bitkisel yağ ve nişasta kullanımına belirli şartlarla izin veriliyordu. Ancak yeni düzenlemede bitkisel yağ ve nişasta kullanımı tamamen kaldırıldı. Süt yağı harici hayvansal ve bitkisel yağ kullanımı yasaklandı. Nişasta sadece çeşnili taze peynirlerde stabilizör amaçlı serbest bırakıldı.
Eski tebliğde süt ve süt ürünleri aroması, “Aromalı ve/veya çeşnili taze peynirler” kategorisinde yer alıyordu. Dolayısıyla aroma verici kullanımına izin veriliyordu. Ancak yeni tebliğde peynirlerde süt ve süt ürünleri aroması veren aroma vericilerin kullanımı tamamen yasaklandı.
Önceki tebliğde çeşni oranlarına ilişkin net bir üst sınır yoktu. Ayrıca çeşnilerin (kuruyemiş, baharat vb.) formuna ilişkin kısıtlama esnekti. Mısır/ay çekirdeği gibi tohumlar kullanılabiliyordu. Ancak yeni tebliğde çeşni oranlarına sınırlama getirildi. Çeşnili peynirlerde toplam çeşni oranı en fazla %6, çeşnili taze peynirlerde ise en fazla %15 olarak sınırlandırıldı. Beta-sitosterol oranı da en fazla %2 olabilecek. Ayrıca yeni tebliğe göre taze peynirler hariç sert kabuklu meyveler (fındık, fıstık vb.) ve baharatlar tane veya parça halinde olmak zorunda; ezme/püre olamaz. Susam hariç yağlı tohum/hububatlar çeşni olamayacak. Şeker içerenlerin etiketine yüzde ilave şeker içeriği açıkça yazılacak.
Etiketlerde “Köy / Doğal” İbareleri Artık Kullanılmayacak
Yeni tebliğe göre ürün adında veya etiketinde “köy peyniri”, “geleneksel peynir”, “doğal peynir” veya “çiftlik peyniri” gibi nitelemeler yasaklandı.
Önceki tebliğde karışık süt kullanılan ürünlerde hayvan türü görselleri kullanılması hakkında net bir kısıtlama yoktu. Ancak yeni tebliğde karışık süt kullanılan ürünlerin etiketlerinde inek, koyun veya keçi görselleri kullanılması yasaklandı.
Daha önce emülsifiye edici tuz yasağı yalnızca kaşar peyniri için geçerliydi. Şimdi ise yasağın kapsamı genişletilerek telemesi haşlanan peynirlerin tamamı ve tulum peynirini kapsayacak şekilde artırıldı. Ayrıca enzim kullanım esnekliği daraltılarak proteolitik enzimler, lipazlar ve laktaz enzimi haricinde hiçbir enzimin kullanımına izin verilmeyeceği kuralı getirildi.
Ayrıca Peynirnde de esnek olan dökme satış ve etiket standartları daraltıldı. Artık eritme peyniri dökme olarak piyasaya arz edilemeyecek. Eritme peyniri etiketlerinde ürün adı temel görüş alanında, en az 3 mm (küçük ambalajlarda 1.5 mm) punto ile yazılacak. Ayrıca eritme peynirinin adında veya etiketinde “taze” / “olgunlaştırılmamış” ibareleri yer alamayacak.
Eski tebliğde telemenin ileri düzey işlenmiş ürünlerde hammadde olarak kullanımına yönelik esnek ifadeler vardı. Ancak yeni düzenlemede telemenin doğrudan piyasaya arz edilmesi kesinlikle yasaklandı.
Bunlara ek olarak peynirin depolama ve taşıma koşulları da netleştirildi. Peynirlerin muhafaza edilmesi, taşınması ve piyasaya arz edilmesi sürecinde 10°C’nin altındaki sıcaklıklarda tutulması zorunluluğu geldi.
Tarım ve Orman Bakanlığı mevcut gıda işletmelerinin bu kurallara uyum sağlaması için son tarihi 30 Nisan 2027 olarak belirledi. Dilimlenebilir eritme peynirlerinde bu tarihten sonra eski ürünler raflarda hiç bulunamayacak.